ฉบับ สมเด็จพระพุฒาจารย์ (อาจ อาสโภ)
แม้ที่วัดมหาวิหาร ก็มีพระเถระรูปหนึ่งชื่อจูฬาภยะ ทรงจำพระไตรปิฎก แต่ไม่ได้เรียนคัมภีร์อรรถกถาเลย แล้วได้ให้ตีกลองสุวรรณเภรีประกาศว่า ข้าพเจ้าจักแสดงพระไตรปิฎก ณ สนามแห่งพุทธบริษัทผู้เรียนนิกาย 5 ภิกษุสงฆ์ได้กล่าวเตือนว่า พระบาลีของพวกอาจารย์ที่ไหนกัน คุณจงแสดงเฉพาะพระบาลีที่เรียนมาจากสำนักอาจารย์ของตนเท่านั้น ที่จะแสดงนอกลู่นอกทางไปนั้น พวกเราจะไม่ยอมเป็นอันขาด
ฝ่ายพระอุปัชฌาย์ เมื่อพระจูฬาภยเถระนั้นมายังที่อุปัฏฐาก จึงได้สอบถามว่า อาวุโส เธอให้ตีกลองประกาศหรือ พระจูฬาภยเถระเรียนว่า ใช่แล้ว ขอรับ พระอุปัชฌาย์ซักว่า เธอให้ตีกลองประกาศทำไม พระจูฬาภยเถระเรียนว่า กระผมจักแสดงพระปริยัติธรรม ขอรับ พระอุปัชฌาย์จึงลองตั้งปัญหาถามว่า นี่แน่อาวุโส อภยะ ธรรมบทนี้อาจารย์ทั้งหลายอธิบายอย่างไร พระจูฬาภยเถระเรียนตอบว่า อธิบายอย่างนี้ขอรับ พระอุปัชฌาย์ค้านว่า หึ หึ พระจูฬาภยเถระได้เรียนตอบโดยปริยายอื่น ๆ อีกถึง 3 ครั้งว่า อาจารย์ทั้งหลายอธิบายอย่างนี้ ๆ ขอรับ พระอุปัชฌาย์คัดค้านว่า หึ หึ หมดทุกปริยาย แล้วกล่าวแนะนำว่า อาวุโส อภยะ ที่เธอตอบครั้งแรกนั้นถูกแล้ว เป็นถามรรคของอาจารย์ละ แต่เพราะเหตุที่เธอไม่ได้เรียนต่อปากของอาจารย์ เธอจึงไม่อาจตั้งหลักอยู่ได้ว่า อาจารย์ทั้งหลายอธิบายอย่างนี้ เธอจงไปเถิด ไปเรียนในสำนักของพระอาจารย์ทั้งหลายผู้ตรวจสอบเธอได้ พระจูฬาภยเถระเรียนถามพระอุปัชฌาย์ว่า กระผมควรจะไปเรียน ณ ที่ไหนขอรับ พระอุปัชฌาย์ได้แนะนำว่า พระเถระชื่อมหาธัมมรักขิตะเป็นผู้ทรงจำพระไตรปิฎกได้อย่างครบถ้วน อยู่ที่วัดตุลาธารบัพพตวิหาร ในโรหณชนบทฝั่งแม่น้ำฟากโน้น เธอจงไปยังสำนักของท่านนั้นเถิด
พระจูฬาภยเถระรับคำพระอุปัชฌาย์ว่า สาธุ ขอรับ กราบลาพระอุปัชฌาย์แล้วพร้อมด้วยภิกษุ 500 ได้ตรงไปยังสำนักของพระธัมมรักขิตเถระ ครั้นไปถึงกราบนมัสการแล้วก็ได้นั่งคอยโอกาสอยู่ ขณะนั้น พระเถระจึงทักขึ้นว่า เธอมาทำไม พระจูฬาภยเถระเรียนว่า กระผมมาเพื่อฟังธรรม ขอรับ พระเถระให้โอกาสว่า อาวุโส อภยะ นักศึกษาทั้งหลายพากันเรียนถามผมแต่ในคัมภีร์ทีฆนิกายและมัชฌิมนิกายตลอดกาล ส่วนคัมภีร์ที่เหลือผมไม่ได้ดูมาเป็นเวลาประมาณ 30 พรรษาแล้ว แต่ไม่เป็นไร คุณจงช่วยสอนธรรมในสำนักของผมเวลากลางคืนก็แล้วกัน ส่วนเวลากลางวันผมจักแสดงธรรมให้คุณฟัง พระอภยเถระรับคำพระเถระว่า สาธุ ขอรับ แล้วได้ปฏิบัติตามที่ได้นำปฏิญญานั้นทุกประการ