Abhidhammattha-Sangaha>

คัมภีร์อภิธัมมัตถสังคหะ

ฉบับ พระคันธสาราภิวงศ์ แปล

<< | หน้าที่ 106 | >>

วิปัสสนาญาณ ๑๐

๔๖. วิปัสสนาญาณมี ๑๐ คือ สัมมสนญาณ อุทยัพพยญาณ ภังคญาณ ภยญาณ อาทีนวญาณ นิพพิทาญาณ มุญจิตุกัมยตาญาณ ปฏิสังขาญาณ สังขารูเปกขาญาณ และอนุโลมญาณ

วิโมกข์ ๓

๔๗. วิโมกข์มี ๓ คือ สุญญตวิโมกข์ (มรรคที่หลุดพ้นโดยรู้เห็นความว่างเปล่า) อนิมิตตวิโมกข์ (มรรคที่หลุดพ้นไม่ถือนิมิต) และอัปปณิหิตวิโมกข์ (มรรคที่หลุดพ้นไม่มีความปรารถนา)

หนทางสู่วิโมกข์ ๓

๔๘. พึงทราบว่า หนทางสู่วิโมกข์มี ๓ คือ สุญญตานุปัสสนา อนิมิตตานุปัสสนา และอัปปณิหิตานุปัสสนา

การจำแนกวิสุทธิ

ในวิปัสสนากรรมฐาน มีหมวดวิสุทธิ ๗ อย่างไร

๔๙. ศีลอันบริสุทธิ์ ๔ อย่างคือ ปาติโมกขสังวรศีล อินทรียสังวรศีล อาชีวปาริสุทธิศีล และปัจจยสันนิสิตศีล ชื่อว่า ศีลวิสุทธิ

๕๐. สมาธิ ๒ อย่างคือ อุปจารสมาธิ และอัปปนาสมาธิ ชื่อว่า จิตตวิสุทธิ

๕๑. การกำหนดรู้นามและรูปด้วยประเภทของลักษณะ รสะ ปัจจุปัฏฐาน และปทัฏฐาน ชื่อว่า ทิฏฐิวิสุทธิ

[ลักษณะ คือ สภาพ รสะ คือ หน้าที่ หรือความบริบูรณ์ ปัจจุปัฏฐาน คือ เครื่องปรากฏหรือผล ส่วนปทัฏฐาน คือ เหตุใกล้

คัมภีร์อภิธัมมัตถสังคหทุกฉบับคือ ฉบับภูมิสูงคายนา ฉบับสิงหล และฉบับไทยมีข้อความดังกล่าวนี้ แต่ฉบับสิงหลสมัยก่อนไม่มีปทัฏฐานในที่นี้ และเนื่องจากคัมภีร์อภิธัมมัตถวิภาวินี ที่แต่ง

สารบัญพระไตรปิฎก · Tipiṭaka