Abhidhammattha-Sangaha>

คัมภีร์อภิธัมมัตถสังคหะ

ฉบับ พระคันธสาราภิวงศ์ แปล

<< | หน้าที่ 129 | >>

ตอบว่า : ไม่พึงกล่าวเช่นนั้นเพราะการแสดงข้อที่ไม่สำคัญ [ทศพลญาณ] โดยตรง แล้วรวมเอาข้อสำคัญอันประจักษ์ [สัพพัญญูตญาณ] ไว้โดยใช้ อาทิ ศัพท์ ย่อมไม่ชอบด้วยเหตุผล

(ค) อานุภาพสัมปทา คือ ความถึงพร้อมด้วยสีลคุณและอำนาจอิทธิฤทธิ์ ทรงอานุภาพที่ไม่อาจคาดได้

(ฆ) รูปกายสัมปทา คือ ความถึงพร้อมด้วยรูปกายอันกอปรด้วยพระวรลักษณ์ [๓๒] และพระอนุพยัญชนะ [๘๐]

[ในสัตตุปการสัมปทา] การอนุเคราะห์เหล่าสัตว์มี ๒ อย่าง คือ อาสยสัมปทา (ความถึงพร้อมด้วยอัธยาศัย) และปโยคสัมปทา (ความถึงพร้อมด้วยความเพียร) หมายความว่า ความประณีตด้วยอัธยาศัย และความบริสุทธิ์ด้วยความเพียรทางกายและวาจา

(ก) อาสยสัมปทา คือ ความมีอัธยาศัยเกื้อกูลเสมอแม้ในเหล่าสัตว์ผู้ประทุษร้ายมีพระเทวทัตเป็นต้น

(ข) ปโยคสัมปทา คือ ความบริสุทธิ์แห่งความเพียรในการเทศนา ด้วยการไม่เพ่งเวลาสักการะเป็นต้น ของพระพุทธเจ้าผู้แสดงธรรมแก่พระราชา ราชมหาอำมาตย์ เศรษฐีคหบดี และแม้แก่อมเทพผู้เลื่องลือในโลก

คำว่า สมฺมาสมฺพุทฺธ (พระสัมมาสัมพุทธเจ้าผู้ตรัสรู้ชอบด้วยพระองค์เอง) แสดงปหานสัมปทาและญาณสัมปทาทั้งสองอย่าง

คำว่า อตุล (ไม่มีใครเปรียบ) แสดงสัตตุปการสัมปทา ๒ อย่างพร้อมด้วยอานุภาพสัมปทาและรูปกายสัมปทา

คำทั้งสองคำรวมกัน [คือ สมฺมาสมฺพุทฺธ, อตุล] จึงแสดงเหตุสัมปทาโดยปริยาย เพราะความเป็นไปแห่งสัมปทาอื่นโดยไม่มีเหตุสัมปทาเช่นนั้นย่อมมิได้โดยแท้

สารบัญพระไตรปิฎก · Tipiṭaka