Abhidhammattha-Sangaha>

คัมภีร์อภิธัมมัตถสังคหะ

ฉบับ พระคันธสาราภิวงศ์ แปล

<< | หน้าที่ 54 | >>

๓๕. ส่วนมรรคจิตที่เกิดขึ้นทั้ง ๔ ดวงมีขณะจิตเดียว หลังจากนั้นผลจิต ๒ หรือ ๓ ดวงย่อมเกิดขึ้นตามสมควร ถัดจากนั้นจะตกภวังค์

๓๖. อรูปชวนจิตดวงที่ ๔ ย่อมแล่นไป ๒ ครั้งในเวลาเข้าฌานสมาบัติ หลังจากนั้นย่อมเข้าถึงการดับ

๓๗. ส่วนในเวลาออกจากนิโรธสมาบัติ อนาคมิผลหรืออรหัตผลเกิดขึ้น ๑ ครั้งตามสมควร เมื่อดับไปแล้วจึงตกภวังค์

๓๘. การกำหนดวิถีจิตย่อมไม่มีในวิถีแห่งสมาบัติทั้งปวง เหมือนกระแสแห่งภวังค์ เพราะฉะนั้น บุคคลจึงได้ชวนจิตจำนวนมาก

คาถาสรุป

๓๙. ปริตตชวนจิตปรากฏ ๗ ครั้ง มรรคชวนจิตและ อภิญญาชวนจิตปรากฏครั้งเดียว ส่วนชวนจิตที่เหลือย่อมปรากฏเป็นอันมาก ทั้งหมดนี้เป็นการกำหนดชวนจิตในปริเฉทนี้

การจำแนกวิถีจิตตามบุคคล

๔๐. อนึ่ง ในบรรดาวิถีจิตเหล่านี้ กิริยาชวนจิตและอัปปนาชวนจิตทั้งหลาย ย่อมไม่ปรากฏในกระแสจิตของบุคคลผู้มีเหตุ ๒ และบุคคลผู้ไม่มีเหตุ

๔๑. เช่นเดียวกันนี้ วิปากจิตที่ประกอบกับญาณ[ของบุคคลสองจำพวกนั้น] ย่อมไม่เกิดในสุตกภูมิ

๔๒. มหาวิปากจิตที่ไม่ประกอบกับญาณ ย่อมไม่เกิดในทุคติภูมิ

๔๓. ในบรรดาบุคคลผู้มีเหตุ ๓ กุศลชวนจิตและอกุศลชวนจิตย่อมไม่เกิดแก่พระขีณาสพ

๔๔. ส่วนกิริยาชวนจิตย่อมไม่เกิดแก่พระเสกขบุคคลและแก่ปุถุชน

๔๕. ทุคติชุติสัมปยุตตจิต [๔ ดวง]และวิจิกิจฉาชวนจิตย่อมไม่เกิดแก่พระเสกขบุคคล

สารบัญพระไตรปิฎก · Tipiṭaka