ฉบับ พระคันธสาราภิวงศ์ แปล
(จำแนกจิตที่พ้นจากวิถีเป็นหมวดหมู่)
๑. ข้าพเจ้าได้แสดงปริเฉทที่ชื่อว่า การประมวลความ เป็นไปในปวัตติกาล โดยจำแนกตามวิถีจิตดังนี้แล้ว บัดนี้ จะกล่าวการประมวลความเป็นไปในปฏิสนธิกาล
๒. ในวิถีมุตตสังคหะ พึงทราบว่ามี ๔ หมวดๆ ละ ๔ คือ ภูมิ ๔ ปฏิสนธิ ๔ กรรม ๔ และการอุบัติแห่งมรณะ ๔
๓. ในหมวดทั้ง ๔ นั้น ชื่อว่าภูมิ ๔ คือ อบายภูมิ กามสุคติภูมิ รูปาวจรภูมิ และอรูปาวจรภูมิ
๔. ในบรรดาภูมิเหล่านั้น อบายภูมิมี ๔ คือ นรก กำเนิดของดิรัจฉาน ที่อยู่ของเปรต และอสรกาย (หมู่อสูร)
๕. กามสุคติภูมิมี ๗ คือ มนุษย์ จาตุมหาราชิกา ดาวดึงส์ ยามา ดุสิต นิมมานรดี และปรนิมมิตวสวดี
๖. อนึ่ง ภูมิทั้ง ๑๑ ที่กล่าวมานี้ ย่อมถึงการนับว่าเป็นกามาวจรภูมิ
๗. ปฐมฌานภูมิมี ๓ ] คือ พรหมชั้นปาริสัชชา พรหมชั้นปุโรหิตา และพรหมชั้นมหาพรหม