ฉบับ พระคันธสาราภิวงศ์ แปล
(จำแนกปัจจัยเป็นหมวดหมู่)
๑. ธรรม[ที่เป็นสังขตธรรมและอสังขตธรรม]เหล่าใด เป็นอุปการะแก่สังขตธรรมทั้งหลายเหล่าใด ด้วยปัจจยาการโดยมีอยู่ บัดนี้ ข้าพเจ้า จักกล่าวการจำแนกธรรมทั้งหลายเหล่านั้นในปริเฉทนี้ตามสมควร
๒. พึงทราบการประมวลปัจจัย ๒ อย่างคือ ปฏิจจสมุปบาทนัย และปัฏฐานนัย
๓. ในบรรดานัยทั้งสองนั้น ปฏิจจสมุปบาทนัยมีลักษณะเพียงแสดงอาการของการเกิดขึ้นเพราะอาศัยเหตุ ส่วนปัฏฐานนัยตรัสไว้โดยแสดงการตั้งอยู่แห่งปัจจัยเฉพาะอย่าง อาจารย์ทั้งหลายอธิบายโดยคละนัยทั้งสองเข้าด้วยกัน
๔. ในบรรดานัยทั้งสองนั้น
[๑] สังขารทั้งหลายย่อมมีเพราะอวิชชาเป็นปัจจัย
[๒] วิญญาณย่อมมีเพราะสังขารเป็นปัจจัย
[๓] นามรูปย่อมมีเพราะวิญญาณเป็นปัจจัย