[กรรมที่กระทำไว้แล้วจะมีอยู่หรือไม่มีในขณะให้ผล ไม่ใช่เหตุสำคัญ การกระทำกรรมเท่านั้น เป็นเหตุสำคัญของการให้ผล เมื่อมีการกระทำกรรมก็มีผล เหมือนการค้ำประกันจะมีอยู่หรือไม่มีในขณะ มอบคืนไ ม่ใช่เหตุสำคัญก า ร กู้ยืมเป็นเหตุสำคัญของการมอบคืนเ มื่อมีการกู้ยืมก็มีผลคือการมอบคืน คำว่าเ ป็นต้น ในคำว่า การค้ำประกันเป็นต้น หมายถึง การรับเอาของก่อนแล้วให้เงินใน ภายหลัง หรือการกู้หนี้]
๖๒๐. กฏตฺตาเยว ตํ กมฺมํ ผลสฺส ปน ปจฺจโย
น จสฺส วิชฺชมานตฺตํ ตสฺส วาวิชฺชมานตา.
“กรรมเป็นปัจจัยแก่ผล เพราะเหล่าสัตว์ได้กระทำไว้แล้วนั่นเอง ไม่ใช่ภาวะคือความ มี หรือไม่มีแห่งกรรมนั้น”
คำลงท้ายปริจเฉท
๖๒๑. อภิธมฺมาวตาโรยํ ปรมตฺถปกาสโน
โสตพฺโพ ปน โสตูนํ ปีติพุทฺธิวิวฑฺฒโน.
“บัณฑิตพึงสดับคัมภีร์อภิธัมมาวตารซึ่งแสดงข้อความปรมัตถ์ อันเพิ่มพูนความ ปีติยินดีและความรู้แก่นักศึกษาทั้งหลาย”
อิติ อภิธมฺมาวตาเร ปุญฺญวิปากปจฺจยนิทฺเทโส นาม นวโม ปริจฺเฉโท.
จบ ปริจเฉทที่ ๙ ชื่อว่า ปุญญวิปากปัจจยนิเทศ ในคัมภีร์อภิธัมมาวตาร โดยประการฉะนี้