พระไตรปิฎก

อุเบกขาเช่นนี้นั้น ไม่ล่วงเลยธรรมารมณ์ไปได้ เพราะฉะนั้น เราจึงเรียกว่า อุเบกขาอาศัยเรือน เหล่านี้ อุเบกขาอาศัยเรือน ๖. [๖๓๐] ใน ๓๖ ประการนั้น อุเบกขาอาศัยเนกขัมมะ ๖ เป็นไฉน. คือ บุคคลเมื่อทราบความไม่เที่ยง ความแปรปรวน ความคลาย และความ ดับของรูปทั้งหลายนั่นแล แล้วเห็นด้วยปัญญาชอบตามความเป็นจริงอย่างนี้ว่า รูปในก่อนและในบัดนี้ ทั้งหมดนั้น ไม่เที่ยง เป็นทุกข์ มีความแปรปรวน เป็นธรรมดา ย่อมเกิดอุเบกขาขึ้น อุเบกขาเช่นนี้นั้น ไม่ล่วงเลยรูปไปได้ เพราะฉะนั้น เราจึงเรียกว่า อุเบกขาอาศัยเนกขัมมะ. บุคคลเมื่อทราบความไม่เที่ยง ความแปรปรวน ความคลาย และ ความดับของเสียงทั้งหลายนั่นแล. . . บุคคลเมื่อทราบความไม่เที่ยง ความแปรปรวน ความคลาย และ ความดับของกลิ่นทั้งหลายนั่นและ. . . บุคคลเมื่อทราบความไม่เที่ยง ความแปรปรวน ความคลาย และ ความดับของรสทั้งหลายนั้นแล . . . บุคคลเมื่อทราบความไม่เที่ยง ความแปรปรวน ความคลาย และ ความดับของโผฏฐัพพะทั้งหลายนั้นแล. . . บุคคลเมื่อทราบความไม่เที่ยง ความแปรปรวน ความคลาย และ ความดับของธรรมารมณ์ทั้งหลายนั้นแล แล้วเห็นด้วยปัญญาชอบตามความ เป็นจริงอย่างนี้ว่า ธรรมารมณ์ในก่อนและในบัดนี้ทั้งหมดนั้น ไม่เที่ยง เป็น ทุกข์ มีความแปรปรวน เป็นธรรมดา ย่อมเกิดอุเบกขาขึ้น อุเบกขาเช่นนี้ นั้น ไม่ล่วงเลยธรรมารมณ์ไปได้ เพราะฉะนั้น เราจึงเรียกว่า อุเบกขาอาศัย เนกขัมมะ เหล่านี้อุเบกขาอาศัยเนกขัมมะ ๖. ข้อที่เรากล่าวดังนี้ว่า พึงทราบ ทางดำเนินของสัตว์ ๓๖ นั้น เราอาศัยทางดำเนินนี้ กล่าวแล้ว.