พระไตรปิฎก

วาจา ใจ ชนพวกนั้นชื่อว่าเป็นผู้รักษาตน ถึงแม้ชนพวกนั้นจะไม่มีพลช้าง พลน้ำ พลรถ หรือพลเดินเท้า คอยรักษา ถึงเช่นนั้นชนพวกนั้นก็ชื่อว่ารักษา ตน ข้อนั้นเป็นเพราะเหตุไร ก็เพราะเหตุว่าการรักษาเช่นนั้นเป็นการรักษา ภายใน มิใช่เป็นการรักษาภายนอก ฉะนั้น ซนพวกนั้นจึงชื่อว่าเป็นผู้รักษา ตน. [๓๓๙] พระผู้มีพระภาคเจ้าผู้พระสุคตศาสดา ครั้นตรัสไวยากรณ์คำ ร้อยแก้วนี้จบลงแล้ว จึงได้ตรัสคาถาคำร้อยกรองต่อไปอีกว่า การสำรวมทางกายเป็นการดี การ สำรวมทางวาจาเป็นการดี การสำรวมทาง ใจเป็นการดี การสำรวมในที่ทั้งปวงเป็น การดี บุคคลสำรวมในที่ทั้งปวงแล้วมี ความละอายต่อบาป เรากล่าวว่าเป็นผู้ รักษาตน. อรรถกถาอัตตรักขิตสูตร พึงทราบวินิจฉัยในอัตตรักขิตสูตรที่ ๕ ต่อไป :- บทว่า หตฺถิกาโย ได้แก่ หมู่พลช้าง. แม้ในหมู่พลที่เหลือก็นัยนี้ เหมือนกัน. บทว่า สํวโร ได้แก่ ปิด. ด้วยบทว่า สาธุ สพฺพตฺถ สํวโร นี้ พระผู้มีพระภาคเจ้า ทรงแสดงความสำรวมแห่งกรรมที่ยังไม่ถึงความแตก แห่งกรรมบถ. บทว่า ลชฺชี แปลว่า ผู้มีหิริละอาย แม้โอตตัปปะ ก็เป็น อันทรงถือเอาแล้วด้วย ลัชชี ศัพท์ในบทนี้. จบอรรถกถาอัตตรักขิตสูตรที่ ๕