พระไตรปิฎก

ความเป็นสตรีจะทำอะไรได้ เมื่อจิต ตั้งมั่นดีแล้ว เมื่อญาณเป็นไปแก่ผู้เห็น ธรรมอยู่โดยชอบ ผู้ใดพึงมีความคิดเห็น แน่อย่างนี้ว่า เราเป็นสตรี หรือว่าเราเป็น บุรุษ หรือจะยังมีความเกาะเกี่ยวว่า เรา มีอยู่ มารควรจะกล่าวกะผู้นั้น. ลำดับนั้น มารผู้มีบาปเป็นทุกข์ เสียใจว่า โสมาภิกษุณีรักเรา ดังนี้ จึงได้อันตรธานไปในที่นั้นเอง. อรรถกถาโสมาสูตร ในโสมาสูตรที่ ๒ มีวินิจฉัยดังต่อไปนี้ :- บทว่า านํ ได้แก่ พระอรหัต. บทว่า ทุรภิสมฺภวํ ได้แก่ ทนได้ยาก. บทว่า ทฺวงฺคุลปญฺาย ได้แก่ ปัญญาเล็กน้อย อีกอย่างหนึ่ง หญิงชื่อว่า ทฺวงฺคุลปญฺา เพราะใช้สองนิ้วหยิบปุยฝ้ายกรอด้าย. บทว่า าณมฺหิ วตฺตมานมฺหิ ความว่า เมื่อญาณในผลสมาบัติเป็นไปอยู่. บทว่า ธมฺมํ วิปสฺสโต ความว่า ผู้เห็นแจ้งธรรมคือสัจจะ ๔ หรือเห็นเฉพาะ เบญจขันธ์ อันเป็นอารมณ์ของวิปัสสนาในส่วนเบื้องต้น. บทว่า กิญฺจิ วา ปน อสฺมีติ ความว่า หรือความกังวลอื่น ๆ จะพึงมีแก่ผู้ใดด้วยตัณหามานะ และทิฐิว่า เป็นเรา ดังนี้. จบอรรถกถาโสมาสูตรที่ ๒