พระไตรปิฎก

กสิภารทวาชพราหมณ์กราบทูลว่า ก็ข้าพเจ้าไม่เห็นแอก ไถ ผาล ประตักหรือโคทั้งหลายของท่านพระโคดมเลย เมื่อเช่นนี้ท่านพระโคดมยังกล่าว อย่างนี้ว่า ดูก่อนพราหมณ์ แม้เราก็ไถและหว่าน ครั้นไถและหว่านแล้วก็ บริโภค. [๖๗๓] ครั้งนั้นแล กสิภารทวาชพราหมณ์ได้กราบทูลพระผู้มีพระ- ภาคเจ้าด้วยคาถาว่า พระองค์ปฏิญาณว่าเป็นชาวนา แต่ ข้าพเจ้าไม่เห็นการไถของพระองค์ พระ- องค์ผู้เป็นชาวนา ข้าพเจ้าถามแล้วขอจง ตรัสบอก ไฉน ข้าพเจ้าจะรู้การทำนาของ พระองค์นั้นได้. [๖๗๔] พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสตอบว่า ศรัทธาเป็นพืช ความเพียรเป็นฝน ปัญญาของเราเป็นแอกและไถ หิริเป็น งอนไถ ใจเป็นเชือก สติของเราเป็นผาล และประตัก เรามีกายคุ้มครองแล้ว มี วาจาคุ้มครองแล้ว เป็นผู้สำรวมแล้วใน การบริโภคอาหาร เราทำการดายหญ้า (คือวาจาสับปรับ) ด้วยคำสัตย์ โสรัจจะ ของเราเป็นเครื่องให้แล้วเสร็จงาน ความ เพียรของเราเป็นเครื่องนำธุระไปให้ สมหวัง นำไปถึงความเกษมจากโยคะ