พระไตรปิฎก

จตุตถวรรคที่ ๔ ๑. จตัสสสูตร๑ ว่าด้วยธาตุ ๔ ประการ [๔๐๓] สมัยหนึ่ง พระผู้มีพระภาคเจ้าประทับอยู่ ณ พระเชตวัน อารามของท่านอนาถบิณฑิกเศรษฐี กรุงสาวัตถี. ณ ที่นั้นแล พระผู้- มีพระภาคเจ้าตรัสเรียกภิกษุทั้งหลาย. . . แล้วได้ตรัสว่า ดูก่อนภิกษุ ทั้งหลาย ธาตุเหล่านี้มี ๔ อย่าง คือ ปฐวีธาตุ อาโปธาตุ เตโชธาตุ วาโยธาตุ ภิกษุทั้งหลาย ธาตุ ๔ อย่างเหล่านี้แล ดังนี้. จบจตัสสสูตรที่ ๑ จตุตถวรรคที่ ๔ อรรถกถาจตัสสสูตรที่ ๑ พึงทราบวินิจฉัยในจตัสสสูตรที่ ๑ แห่งจตุตถวรรคที่ ๔ ดังต่อไปนี้. ธาตุที่เป็นที่ตั้ง ชื่อว่า ปฐวีธาตุ. ธาตุที่เอิบอาบ ชื่อว่า อาโปธาตุ. ธาตุที่ให้ย่อย ชื่อว่า เตโชธาตุ. ธาตุที่เคร่งตึง ชื่อว่า วาโยธาตุ. นี้เป็นความสังเขปในที่นี้. ส่วนความพิสดาร พึงทราบธาตุเหล่านั้น ด้วย อำนาจโกฏฐาสะ ๒๐ เป็นต้น. จบอรรถกถาจตัสสสูตรที่ ๑ ๑. ม. จตุธาตุสูตร.