พระไตรปิฎก

สัญญาอย่างนี้... สังขารอย่างนี้... วิญญาณอย่างนี้ ความเกิดขึ้นแห่ง วิญญาณอย่างนี้ ความดับสูญแห่งวิญญาณอย่างนี้. ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย อนิจจสัญญาที่ภิกษุเจริญแล้วอย่างนี้แล ทำให้มากอย่างนี้ จะครอบงำ กามราคะ รูปราคะ ภวราคะ (และ) อวิชชาทุกอย่างได้ จะถอนอัสมิมานะ ทั้งหมดขึ้นได้. จบ สัญญาสูตรที่ ๑๐ จบ ปุปผวรรคที่ ๕ อรรถกถาสัญญาสูตรที่ ๑๐ พึงทราบวินิจฉัยในสัญญาสูตรที่ ๑๐ ดังต่อไปนี้ :- บทว่า อนิจฺจสญฺา ได้แก่ สัญญาที่เกิดขึ้นแก่ภิกษุผู้ภาวนา อยู่ว่า ไม่เที่ยง ไม่เที่ยง. บทว่า ปริยาทิยติ ได้แก่ จักทำให้ (กามราคะ) ทั้งหมดสิ้นไป บทว่า สพฺพํ อสฺมิมานํ ได้แก่ อัสมิมานะทั้ง ๙ อย่าง. บทว่า มูลสนฺตานกานิ ได้แก่ รากไม้ที่แตกยื่นออกไป. ก็ในที่นี้มีอุปมาเปรียบเทียบดังต่อไปนี้ :- อนิจจสัญญา เปรียบเหมือนไถใหญ่. กิเลสทั้งหลาย เปรียบเหมือนรากไม้ที่แตกออกไปทั้งเล็กทั้งใหญ่ พระโยคีผู้เจริญอนิจจสัญญาทำลายกิเลสได้ด้วยญาณอันเกิดจาก อนิจจสัญญา เปรียบเหมือนชาวนาไถนาทำลายรากไม้เหล่านั้นได้ด้วยไถ. บทว่า โอธุนาติ แปลว่า ดาย (กำจัดข้างล่าง)