พระไตรปิฎก

[๒๙๐] ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ก็ธรรมทั้งหลายที่ควรกำหนดรู้ คืออะไร ? ภิกษุทั้งหลาย ธรรมที่ควรกำหนดรู้ คือรูป... คือเวทนา... คือสัญญา... คือสังขาร. ธรรมที่ควรกำหนดรู้คือวิญญาณ. ภิกษุทั้งหลาย ธรรมเหล่านี้ เราตถาคตเรียกว่า ปริญเญยยธรรม. [๒๙๑] ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย การกำหนดรู้คืออะไร ? คือ ความสิ้นไปแห่งราคะ ความสิ้นไปแห่งโทสะ ความสิ้นไปแห่งโมหะ. ภิกษุทั้งหลาย นี้เราตถาคตเรียกว่า ปริญญาธรรม. [๒๙๒] ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ก็บุคคลผู้กำหนดรู้คือใคร ? บุคคลผู้กำหนดรู้นั้น ควรกล่าวว่า คือพระอรหันต์ ซึ่งได้แก่ท่านผู้มีชื่อ อย่างนี้ มีโคตรอย่างนี้. ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย นี้เราตถาคตเรียกว่า ปริญญาตาวีบุคคล. จบ ปริญเญยยสูตรที่ ๔ อรรถกถาปริญเญยยสูตรที่ ๔ พึงทราบวินิจฉัยในปริญเญยยสูตรที่ ๔ ดังต่อไปนี้ :- บทว่า ปริญฺเยฺเย ได้แก่ ธรรมทั้งหลาย ที่พึงกำหนดรู้ คือ พึงก้าวล่วง. บทว่า ปริญฺํ ได้แก่ กำหนดรู้ด้วยการก้าวล่วง. บทว่า ปริญฺาตาวึ ได้แก่ บุคคลผู้กำหนดรู้แจ้งก้าวล่วงอยู่ ด้วยปริญญานั้น. พระผู้มีพระภาคเจ้าทรงแสดงถึงพระนิพพาน ด้วยบทว่า ราคกฺขโย เป็นต้น. จบ อรรถกถาปริญเญยยสูตรที่ ๔