พระไตรปิฎก

สุขินทริยวรรคที่ ๔ ๑. สุทธกสูตร ว่าด้วยอินทรีย์ ๕ [๙๑๔] ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย อินทรีย์ ๕ ประการนี้ ๕ ประการ เป็นไฉน คือ สุขินทรีย์ ๑ ทุกขินทรีย์ ๑ โสมนัสสินทรีย์ ๑ โทมนัสสินทรีย์ ๑ อุเบกขินทรีย์ ๑ อินทรีย์ ๕ ประการนี้แล จบสุทธกสูตรที่ ๑ สุขินทริยวรรควรรณนาที่ ๔ อรรถกถาสุทธกสูตร สุขินทริยวรรคที่ ๔ สุทธกสูตรที่ ๑. ความเป็นสุขและเป็นอินทรีย์ เพราะอรรถว่าใหญ่ กล่าวคือ เป็นอธิบดีแห่งธรรมทั้งหลายที่เกิดร่วมกันนั้น เพราะเหตุนั้น จึงชื่อว่า สุขินทรีย์. แม้ในทุกขินทรีย์เป็นต้นก็นัยนี้แหละ. และในอินทรีย์เหล่านั้น สุขินทรีย์ ทุกขินทรีย์ และโทมนัสสินทรีย์เป็นกามาวจร อย่างเดียว อรูปาวจร* รูปาวจร เว้นโสมนัสสินทรีย์ที่เหลือ เป็นไปในสามภูมิ อุเปกขินทรีย์เป็นไปในสี่ภูมิ. จบอรรถกถาสุทธกสูตรที่ ๑ ๑. อรูปาวจรฌานและรูปาวจรฌาน (เฉพาะจตุตถฌาน) ไม่ประกอบด้วย โสมนัสสินทรีย์ รูปาวจรฌานที่เหลือ ประกอบด้วยโสมนัสสินทรีย์.