พระไตรปิฎก

วจีโมไนยะเป็นอย่างไร ? ภิกษุในพระธรรมวินัยนี้เป็นผู้เว้นจาก มุสาวาท เว้นจากปิสุณาวาจา เว้นจากผรุสวาจา เว้นจากสัมผัปปลาป นี้เรียกว่า วจีโมไนยะ มโนโมไนยะเป็นอย่างไร ? ภิกษุในพระธรรมวินัยนี้กระทำให้แจ้ง ซึ่งเจโตวิมุตติปัญญาวิมุตติอันหาอาสวะมิได้ เพราะสิ้นอาสวะทั้งหลาย ด้วย ปัญญาอันยิ่งด้วยตนเองสำเร็จอยู่ในปัจจุบันนี่ นี้เรียกว่ามโนโมไนยะ นี้แล ภิกษุทั้งหลาย โมไนยะ ๓. นิคมคาถา บุคคลผู้เป็นปราชญ์ทางกาย เป็น ปราชญ์ทางวาจา เป็นปราชญ์ทางใจ หา อาสวะมิได้ เป็นปราชญ์พร้อมด้วยคุณ ธรรมของปราชญ์ บัณฑิตกล่าวบุคคลนั้น ว่า ผู้ละบาปหมด. จบโมเนยยสูตรที่ ๑๐ จบอาปายิกวรรคที่ ๑ อรรถกถาโมเนยยสูตร พึงทราบวินิจฉัยในโมเนยยสูตรที่ ๑๐ ดังต่อไปนี้ :- ความเป็นมุนี ชื่อว่า โมเนยยะ. ความเป็นมุนี คือความเป็นสาธุชน ได้แก่ความเป็นบัณฑิต ในกายทวาร ชื่อว่า กายโมเนยยะ. แม้ในบททั้งสอง ที่เหลือ ก็มีนัยนี้เหมือนกัน. บทว่า อิทํ วุจฺจติ ภิกฺขเว กายโมเนยฺยํ