พระไตรปิฎก

ภิกษุทั้งหลาย นี้แล สมาธิภาวนา ๔. ก็แล คำที่เรากล่าวในปุณณกปัญหาในปารายนวรรคว่า ความหวั่นไหวในโลกไหน ๆ ของ ผู้ใดไม่มี เพราะพิจารณารู้อารมณ์อันยิ่ง และหย่อนในโลก ผู้นั้นเป็นคนสงบไม่มี โทษดุจควัน ไม่มีทุกข์ใจ ไม่มีความหวัง เรากล่าวว่า ข้ามชาติและชราได้แล้ว ดังนี้นี่ หมายเอาความที่กล่าวมานี้. จบสมาธิสูตรที่ ๑ โรหิตัสสวรรคที่ ๕ อรรถกถาสมาธิสูตร พึงทราบวินิจฉัยในสมาธิสูตรที่ ๑ วรรคที่ ๕ ดังต่อไปนี้ :- บทว่า าณทสฺสนปฏิลาภาย ความว่า เพื่อได้ญาณทัสนะคือ ทิพยจักษุ. บทว่า ทิวา สญฺํ อธิฏฺาติ ความว่า ย่อมตั้งความกำหนด- หมายอย่างนี้ว่า กลางวัน ดังนี้. บทว่า ยถา ทิวา ตถา รตฺตึ ความว่า ทำในใจถึงอาโลกสัญญาความกำหนดหมายว่าแสงสว่างในเวลากลางวัน ฉันใด ย่อมทำในใจถึงอาโลกสัญญานั้น แม้ในกลางคืนก็ฉันนั้นนั่นแหละ. แม้ในบท ที่สองก็นัยนี้เหมือนกัน. บทว่า สปฺปภาสํ ได้แก่ มีแสงสว่างคือทิพยจักษุ- ญาณ แม้ทำจิตให้เป็นเสมือนแสงสว่างได้แล้วก็จริง ถึงกระนั้น บัณฑิตก็พึง