พระไตรปิฎก

ปหานปธานเป็นไฉน ภิกษุในพระธรรมวินัยนี้ ย่อมยังฉันทะให้ เกิด พยายาม ทำความเพียร ประคองจิต ตั้งใจไว้ เพื่อละอกุศลบาปธรรม ที่เกิดแล้ว นี้เรียกว่า ปหานปธาน. ภาวนาปธานเป็นไฉน. ภิกษุในพระธรรมวินัยนี้ ย่อมยังฉันทะให้ เกิด พยายาม ทำความเพียร ประคองจิต ตั้งใจไว้ เพื่อยังกุศลธรรมที่ยัง ไม่เกิดให้เกิดขึ้น นี้เรียกว่า ภาวนาปธาน. อนุรักขนาปธานเป็นไฉน ภิกษุในพระธรรมวินัยนี้ ย่อมยังฉันทะ ให้เกิด พยายาม ทำความเพียร ประคองจิต ตั้งใจไว้ เพื่อให้กุศลธรรมที่ เกิดแล้วคงอยู่ ไม่เลือนหายไป ให้ภิยโยภาพไพบูลย์เจริญเต็มที่ นี้เรียกว่า อนุรักขนาปธาน. ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย นี้แล ปธาน ๔ ประการ เพียรระวัง ๑ เพียรละ ๑ เพียรบำเพ็ญ ๑ เพียรตามรักษาไว้ ๑ ปธาน ๔ ประการ นี้ พระพุทธเจ้าผู้เผ่าพันธุ์แห่งพระอาทิตย์ ทรงแสดงไว้ เป็นเครื่องให้ภิกษุผู้มีความ เพียร ในพระศาสนานี้บรรลุถึงความสิ้น ทุกข์. จบปธานสูตรที่ ๙