พระไตรปิฎก

พระผู้มีพระภาคเจ้าผู้สุคตศาสดา ครั้นได้ตรัสไวยากรณภาษิตนี้จบลง แล้ว จึงได้ตรัสคาถาประพันธ์ต่อไปอีกว่า เราเรียก ภัย ทุกข์ โรค และสิ่ง ทั้ง ๒ คือ เครื่องขัดข้อง เปือกตม ว่า เป็นกาม เป็นที่ข้องของปุถุชน เพราะ เห็นภัยในการยึดถือ ซึ่งเป็นแดนเกิดของ ชาติและมรณะ ชนทั้งหลายจึงหลุดพ้น เพราะไม่ถือมั่น ดำเนินไปในนิพพาน อันเป็นที่สิ้นชาติและมรณะ ชนเหล่านั้น ถึงแดนเกษม มีสุข ดับสนิทในปัจจุบัน ผ่านพ้นเวรและภัย ล่วงทุกข์ทั้งปวง. จบภยสูตรที่ ๓ อรรถกถาภยสูตร พึงทราบวินิจฉัยในภยสูตรที่ ๓ ดังต่อไปนี้ :- บทว่า กามราครตฺตายํ ตัดบทเป็น กามราครตฺโต อยํ (แปลว่า ภิกษุนี้ ถูกกามราคะย้อมแล้ว). บทว่า ฉนฺทราควินิพนฺโธ ความว่า ถูก ฉันทราคะผูกพันแล้ว. บทว่า ภยา ได้แก่ จากภัยคือความสะดุ้งแห่งจิต. บทว่า ปงฺกา ได้แก่ จากเปลือกตม คือกิเลส. บทว่า สงฺโค ปงฺโก จ อุภยํ ความว่า ทั้งสองอย่างนี้ คือ สังคะ (เครื่องขัดข้อง) และปังกะ (เปลือกตม)