พระไตรปิฎก

เป็นต้นที่เคลื่อนที่ได้ (ด้วยพาหนะ). ชื่อว่า วาชเปยยะ เพราะ ดื่มวาชะ (คือเนยใส และน้ำผึ้งเสก) ในยัญนั้น. คำว่า วาชเปยยะนี้ เป็นชื่อของยัญที่ต้องบูชาด้วยปศุสัตว์ ๑๗ ตัว ด้วยยัญบริวาร อย่างหนึ่ง มีเสายัญเป็นไม้มะตูม อันให้ของที่ประกอบด้วยของ ๑๗ อย่าง เป็นทักษิณา. ชื่อว่า นิรัคคฬะ เพราะไม่มีลิ่มสลัก ในยัญนั้น คำว่า นิรัคคฬะนี้ เป็นชื่อของอัสสเมธะอีกชื่อหนึ่ง ซึ่ง มีชื่อโดยอ้อมว่า สัพพเมธะ ซึ่งต้องบูชาด้วยยัญบริวาร ๙ อย่าง ให้สมบัติดังกล่าวในอัสสเมธะ พร้อมด้วยที่ดินและคนเป็นทักษิณา. บทว่า กลมฺปิ เต นานุภวนฺติ โสฬฺสึ ความว่า ด้วยว่า มหายัญทั้งหมดนั้น มีค่าไม่ถึงส่วนที่ ๑๖ อธิบายว่าไม่ถึงส่วนที่ ๑๖ เพราะเมตตาจิตดวงเดียวมีวิบากคือ ผลมาก. บทว่า น ชินาติ ได้แก่ ไม่ทำความเสื่อมแก่ผู้อื่นด้วยตนเอง. บทว่า น ชาปเย ได้แก่ ไม่ใช้ผู้อื่นทำความเสื่อมแก่ผู้อื่น. บทว่า เมตฺสโส ได้แก่ เป็นผู้มีส่วนแห่งสมาธิจิตที่สัมปยุตด้วยเมตตา. บทว่า สพฺพภูตานํ ได้แก่ ในสรรพสัตว์ทั้งหลาย. บทว่า เวรํ ตสฺส น เกนจิ ความว่า เขาย่อมไม่มีอกุศลเวร หรือบุคคลเวรกับใคร ๆ. จบ อรรถกถาเมตตาสูตรที่ ๑