สมุคฺฆาตาย ได้แก่ เพื่อถอนมานะ ๙ อย่างที่เกิดขึ้นว่า เรา ดังนี้.
บทว่า อนตฺตสฺญฺา สณฺาติ ได้แก่ เมื่อบุคคลเห็นอนิจจลักขณะแล้ว
อนัตตลักขณะก็ได้เห็นแล้วเหมือนกัน. ด้วยว่า ในลักขณะสาม
เหล่านั้น เมื่อเห็นลักขณะหนึ่งแล้ว สองสักขณะนอกนี้ก็ได้เห็นแล้ว
เหมือนกัน ด้วยเหตุนั้น พระผู้มีพระภาคเจ้า จึงตรัสว่า อนิจฺจสญฺิโน
ภิกฺขเว อนตฺตสญฺา สณฺาติ ดังนี้. บทว่า ทิฏฺเว ธมฺเม นิพฺพานํ
ความว่า ผู้ที่ได้อนัตตสัญญา ย่อมถึงการดับสนิทโดยไม่มีปัจจัย
ในปัจจุบันทีเดียว. ในสูตรนี้ท่านกล่าวไว้ ทั้งวัฏฏะและวิวัฏฏะ.
จบ อรรถกถาสัมโพธิสูตรที่ ๑