พระไตรปิฎก

สาหัตถิกประโยคอย่างเดียว ในข้อนี้ พึงทราบวินิจฉัย แม้โดยประโยค ด้วย ประการดังกล่าวมาฉะนี้ เมื่อว่าโดยองค์ ในข้อนี้ ปาณาติบาต มีองค์ ๕ คือ ๑. ปาโณ สัตว์มีชีวิต ๒. ปาณสญฺี สำคัญว่า สัตว์มีชีวิต ๓. วธกจิตฺตํ จิตคิดจะฆ่า ๔. วายมติ พยายาม ๕. เตน มรติ สัตว์ตายด้วยความพยายามนั้น แม้อทินนาทาน ก็มีองค์ ๕ เหมือนกัน คือ ๑. ปรปริคฺคหิตํ ของมีเจ้าของหวงแหน ๒. ปรปริคฺคหิตสญฺี สำคัญว่า ของมีเจ้าของหวงแหน ๓. เถยฺยจิตฺตํ มีจิตคิดจะจะลัก ๔. วายมติ พยายาม ๕. เตน อาทาตพฺพํ อาทานํ คจฺฉติ ลักของได้มา ด้วยความ พยายามนั้น ส่วนอพรหมจรรย์ มีองค์ ๔ คือ ๑. อชฺฌาจริยวตฺถุ สิ่งที่พึงล่วงละเมิด ๒. เสวนจิตฺตํ จิตคิดจะเสพ ๓. ปโยคํ สมาปชฺชติ พยายามเข้าถึง ๔. สาทิยติ ยินดี มุสาวาท ก็มีองค์ ๔ เหมือนกัน คือ ๑. มุสา เรื่องเท็จ