พระไตรปิฎก

เอตมตฺถวสํ ตฺวา ปณฺฑิโต สีลสํวุโต นิพฺพานคมนํ มคฺคํ ขิปฺปเม วิโสธเย. "บัณฑิตทราบอำนาจเนื้อความว่า ' บุตรทั้งหลาย ย่อมไม่มีเพื่อต้านทาน, บิดาและพวกพ้องทั้งหลาย ก็ไม่มีเพื่อต้านทาน, เมื่อบุคคลถูกความตายครอบงำ แล้ว, ความต้านทานในญาติทั้งหลายย่อมไม่มี,' ดังนี้แล้ว เป็นผู้สำรวมในศีล พึงชำระทางเป็นที่ไป พระนิพพานให้หมดจดพลันทีเดียว." แก้อรรถ บรรดาบทเหล่านั้น บทว่า ตาณาย ความว่า เพื่อความเป็นผู้ต้าน ทาน คือเพื่อประโยชน์แก่ความเป็นที่พึ่ง. ญาติและเพื่อนผู้ใจดีที่เหลือเว้นบุตรและมารดาบิดาเสีย ชื่อว่าพวก พ้อง. บทว่า อนฺตเกนาธิปนฺนสฺส คือ ผู้ถูกความตายครอบงำ. จริงอยู่ ในปัจจุบันกาล ปิยชนทั้งหลาย มีบุตรเป็นต้น แม้เป็นผู้ต้านทานได้ ด้วย การให้ข้าวและน้ำเป็นต้น และด้วยการช่วยกิจที่เกิดขึ้นแล้ว (แต่) ใน เวลาตาย ชื่อย่อมไม่มีประโยชน์แก่การต้านทาน คือเพื่อประโยชน์แก่ การป้องกัน เพราะความเป็นผู้ไม่สามารถเพื่อกางกั้นความตาย โดยอุบาย อะไร ๆ ได้; เพราะเหตุนั้นแล พระผู้มีพระภาคเจ้าจึงตรัสว่า "นตฺถิ าตีสุ ตาณตา."