พระไตรปิฎก

กายที่ถูกงูกัดอัคคิมุขะกัด ย่อมเร่าร้อน พร้อม หรือเพราะเตโชธาตุกำเริบ กายนั้น ย่อมเป็นเหมือนอยู่ในปากงูอัคคิมุขะนั่น แหละ. กาย เพราะวาโยธาตุกำเริบมีที่ต่อที่ถูกตัดขาดจากกัน และเป็นเหมือน กระดูกที่ถูกแผ่นหินทุบกระจุยกระจายไป สมดังที่ท่านกล่าวไว้ว่า สญฺฉินฺโน ภวตี กาโย ทฏฺโ สตฺถมุเขน วา วาโยธาตุปฺปโกเปน โหติ สตฺถมุเขว โส กายที่ถูกงูสัตถมุขะกัด ย่อมถูกตัด ขาด หรือเพราะวาโยธาตุกำเริบ กายนั้นย่อม เป็นเหมือนอยู่ในปากงูสัตถมุขะนั่นแหละ. แม้กายถึงความเสื่อมเพราะธาตุกำเริบ ก็เป็นอยู่ไม่ได้. ก็เมื่อใดธาตุ เหล่านั้นทำหน้าที่ของกันและกันอย่างเป็นปรกติ ย่อมนำไปได้เสมอ เมื่อนั้น ชีวิต ก็ยังเป็นไปได้. ชีวิตเนื่องด้วยมหาภูตรูปอย่างนี้. ก็ในขณะหาภักษาได้ยาก เป็นต้น เพราะขาดอาหาร สัตว์ทั้งหลายก็จะตายกันหมด. ชีวิตเนื่องด้วย กวฬีการาหารอย่างนี้. อนึ่ง เมื่อสิ้นไฟเกิดแต่กรรมอันจะทำให้ย่อยเพราะการกินการดื่มเป็น ต้น สัตว์ทั้งหลายก็จะถึงแก่ความตายกันหมด. ชีวิตเนื่องด้วยไออุ่นอย่างนี้. ก็เมื่อวิญญาณดับ สัตว์ตามปรกติ ก็จะไม่มีชีวิต ชีวิตปรากฏอยู่ในโลก ได้แม้ด้วยอาการอย่างนี้ ชีวิตเนื่องด้วยวิญญาณอย่างนี้. พึงทราบชีวิตชื่อว่า ลำบาก เพราะมีความเป็นอยู่เนื่องด้วยปัจจัยหลายอย่าง.