พระไตรปิฎก

ความเที่ยงอยู่สิ้นกาลนาน สัตว์ทั้งหลายผู้ไป ด้วยวิชชาเท่านั้น ย่อมไม่ไปสู่ภพใหม่. [๓๙๔] ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ฯลฯ พึงตอบเขาว่า การพิจารณา เห็นเนือง ๆ ว่า ทุกข์อย่างใดอย่างหนึ่งทั้งหมด ย่อมเกิดขึ้นเพราะสังขารเป็น ปัจจัย นี้เป็นข้อที่ ๑ การพิจารณาเห็นเนือง ๆ ว่า เพราะสังขารทั้งหลายนั่นเอง ดับไป เพราะสำรอกโดยไม่มีเหลือ ทุกข์จึงไม่เกิด นี้เป็นข้อที่ ๒ ดูก่อนภิกษุ ทั้งหลาย ภิกษุผู้พิจารณาเห็นเนือง ๆ ซึ่งธรรมเป็นธรรม ๒ อย่าง โดยชอบ อย่างนี้ ฯลฯ จึงได้ตรัสคาถาประพันธ์ต่อไปอีกว่า ทุกข์อย่างใดอย่างหนึ่งทั้งหมด ย่อม เกิดขึ้นเพราะสังขารเป็นปัจจัย เพราะสังขาร ทั้งหลายดับโดยไม่เหลือ ทุกข์จึงไม่เกิด. ภิกษุรู้โทษนี้ว่า เพราะสังขารเป็น ปัจจัย ทุกข์จึงเกิดขึ้น เพราะความสงบแห่ง สังขารทั้งมวล สัญญาทั้งหลายจึงดับ ความ สิ้นไปแห่งทุกข์ ย่อมมีได้ด้วยอาการอย่างนี้. ภิกษุรู้ความสิ้นไปแห่งทุกข์นี้โดย ถ่องแท้ บัณฑิตทั้งหลายผู้เห็นชอบ ผู้ถึงเวท รู้โดยชอบแล้ว ครอบงำกิเลสเป็นเครื่อง ประกอบของมารได้แล้ว ย่อมไม่ไปสู่ภพ ใหม่.