พระไตรปิฎก

สร้างเรือน บัดนี้ เราพบท่านแล้ว ท่านจักไม่ต้อง สร้างเรือนให้เราอีก ซี่โครงคือกิเลสของท่าน เราหัก เสียหมดแล้ว และช่อฟ้าคืออวิชชาแห่งเรือนท่าน เรา ทำลายเสียแล้ว จิตของเราไม่เกิดต่อไปเป็นธรรมดา แล้ว จักดับอยู่ในภพนี้เอง ดังนี้. บรรดาบทเหล่านั้น บทว่า อนิจฺจานิ คหกานิ ตตฺถํ ตตฺถ ปุนปฺปุนํ ความว่า เรือนทั้งหลายได้แก่เรือนคืออัตภาพ อันบังเกิดในภพนั้น ๆ บ่อย ๆ เป็นของไม่เที่ยง คือไม่มั่นคง ไม่คงทน ได้แก่ มีอยู่ชั่วเวลาเล็กน้อย. บทว่า คหการํ คเวสนฺโต มีอธิบายว่า เมื่อเราแสวงหานายช่าง ผู้กระทำเรือนคืออัตภาพนี้ ได้แก่ นายช่างผู้สร้างเรือน คือ ตัณหา ได้ท่อง- เที่ยวไปตลอดเวลามีประมาณเท่านี้. บทว่า ทุกฺขา ชาติ ปุนปฺปุนํ นี้เป็นคำแสดงเหตุแห่งการแสวงหา นายช่างผู้สร้างเรือน เพราะเหตุที่ ขึ้นชื่อว่าชาตินี้ ชื่อว่าเป็นทุกข์ เพื่อการ เข้าถึงบ่อย ๆ เพราะเจือไปด้วย ชรา พยาธิ และมรณะ ก็เมื่อเรายังหาช่าง ผู้สร้างเรือนนั้นไม่พบ ชาตินั้นย่อมไม่สูญหาย ฉะนั้น เมื่อเราแสวงหาช่าง ผู้สร้างเรือนนั้น เราจึงเที่ยวไปแล้ว. บทว่า คหการก ทิฏฺโสิ ความว่า ดูก่อนช่างผู้สร้างเรือน ก็บัดนี้ ท่านเป็นผู้อันเราสามารถเห็นได้ ด้วยดวงตา คือ พระอริยมรรคนั้นแล้ว. บทว่า ปุน เคหํ ความว่า เจ้าจะไม่กระทำ คือจักไม่สร้างเรือน ของเรา กล่าวคืออัตภาพในสังสารวัฎนี้ต่อไปได้อีก. บทว่า สพฺพา เต ผาสุกา ภคฺคา ความว่า ซี่โครง คือ กิเลส ทั้งปวงของเจ้า อันเราหักแล้วโดยไม่มีส่วนเหลือ.