ไม่ทำให้เกิดผล ไม่ทำให้เกิดความสรรเสริญ สมณะ
และพราหมณ์ไม่สรรเสริญเลย การร้องไห้ ย่อม
เบียดเบียนจักษุและร่างกายทำให้เสื่อมวรรณะ กำลัง
และความคิด ชนทั้งหลายผู้เป็นข้าศึก ย่อมมีจิตยินดี
ส่วนชนผู้เป็นมิตร ก็พลอยเป็นทุกข์ไปด้วย เพราะฉะนั้น
บุคคลพึงปรารถนาท่านผู้เป็นนักปราชญ์ เป็นพหูสูตให้
อยู่ในสกุลของตน เพราะกิจทุกอย่างจะสำเร็จได้ ก็ด้วย
กำลังปัญญาของท่านที่เป็นนักปราชญ์ และเป็นพหูสูต
เท่านั้น เหมือนบุคคลข้ามแม่น้ำอันเต็มฝั่งด้วยเรือฉะนั้น.
บรรดาบทเหล่านั้น บทว่า อนาคตํ ความว่า ยังไม่มาถึง คือยัง
ไม่ประสบ.
บทว่า ปฏิกจฺจ แปลว่า ก่อนกว่านั่นเทียว.
บทว่า ปสฺสติ แปลว่า ย่อมเห็น.
บทว่า อตฺถํ ได้แก่ กิจ.
บทว่า ตํ ทฺวยํ ได้แก่ สิ่งที่เป็นประโยชน์และไม่เป็นประโยชน์.
บทว่า วิทฺเทสิโน ได้แก่ อมิตร.
บทว่า หิเตสิโน ได้แก่ มิตร.
บทว่า รนฺธํ ได้แก่ ช่อง.
บทว่า สเมกฺขมานา แปลว่า ผู้แสวงหา. มีคำที่ท่านกล่าวอธิบาย
ไว้ว่า บุคคลใด เห็นไตร่ตรองพิจารณาถึงกิจทั้ง ๒ อย่างคือ สิ่งที่จะนำ
ประโยชน์ และไม่นำประโยชน์มาให้แก่ตน อันยังไม่มาถึง ด้วยปัญญา