พระไตรปิฎก

นี้ภพใหม่มิได้มี ขอพระองค์โปรดทอดพระเนตรพระ- สาวกทั้งหลายผู้ปรารภความเพียร ใจเด็ดเดี่ยวมีความ บากบั่นมั่นคงเป็นนิตย์ มีความพร้อมเพรียงกัน การทำ โลกุตรธรรมให้ประจักษ์แก่ตนอย่างนี้ เป็นการถวาย บังคมต่อพระพุทธเจ้าทั้งหลาย พระนางเจ้ามหามายา เทวีได้ประสูติพระโคดมมา เพื่อประโยชน์แก่ชน เป็นอันมากหนอ เพราะพระองค์ได้ทรงบรรเทากอง ทุกข์ของชนทั้งหลายผู้ถูกพยาธิและมรณะทิ่มแทงแล้ว. บรรดาบทเหล่านั้น บทว่า พุทฺธวีร ได้แก่ ผู้แกล้วกล้าในหมู่ผู้ ตรัสรู้สัจจะ ๔ แท้จริงพระพุทธเจ้าทุกพระองค์ชื่อว่าผู้แกล้วกล้ากว่าผู้มีความ เพียรสูงสุด หรือท่านผู้ตรัสรู้สัจจะ ๔ เพราะทรงได้ชัยชนะ ด้วยการทำกิจให้ สำเร็จด้วยความเพียรคือสัมมัปปธาน ๔ อย่าง ส่วนพระผู้มีพระภาคเจ้าควรได้ รับคำยกย่องว่าวีระ เพราะทรงประกอบด้วยความเพียรเป็นพิเศษเหตุความ บริบูรณ์แห่งวิริยบารมี คือการทำกิจให้สำเร็จด้วยสัมมัปปธาน ๔ อย่าง ด้วย การอธิษฐานความเพียรที่ประกอบด้วยองค์ ๔ และทรงยังการทำกิจให้สำเร็จ นั้นประดิษฐานอยู่โดยชอบในสันดานของเวไนยสัตว์. บทว่า นโม ตฺยตฺถุ ความว่า ขอความนอบน้อมคือการทำความนอบน้อมจงมีแด่พระองค์. บทว่า สพฺพสตฺตานมุตฺตม ได้แก่ ข้าแด่พระผู้มีพระภาคเจ้าผู้สูงสุดด้วยคุณมีศีล เป็นต้นในสัตว์ทั้งหลายมีสัตว์ชนิดไม่มีเท้าเป็นต้น. เพื่อแสดงอุปการคุณของ พระศาสดาซึ่งเป็นส่วนหนึ่งแห่งคุณมีศีลเป็นต้นนั้นพระนางตรัสว่า โย มํ ทุกฺขา ปโมจสิ อญฺญฺจ พหุกํ ชนํ ดังนี้ เมื่อประกาศความที่ตนพ้น แล้วจากทุกข์ ได้ตรัสคาถาว่า สพฺพทุกฺขํ ดังนี้.