พระไตรปิฎก

ก็หามิได้ แม้ในกาลก่อน ก็โกรธแล้วเหมือนกัน อันภิกษุเหล่านั้น ทูลอาราธนาแล้ว จึงทรงนำเอาเรื่องในอดีตมาสาธก ดังต่อไปนี้. ในอดีตกาล เมื่อพระเจ้าพรหมทัตครองราชสมบัติอยู่ใน พระนครพาราณสี พระโพธิสัตว์บังเกิดในกำเนิดนกขมิ้น เจริญวัย แล้ว. กระทำรังฝนรั่วรดไม่ได้เป็นที่ชอบใจของตน อยู่ในหิมวันต- ประเทศ ครั้งนั้น ลิงตัวหนึ่ง เมื่อฝนตกไม่ขาดเม็ดในฤดูฝน ถูก ความหนาวบีบคั้น นั่งกัดฟันอยู่ในที่ไม่ไกลพระโพธิสัตว์. พระโพธิ- สัตว์เห็นลิงนั้นลำบากอยู่อย่างนั้น เมื่อจะเจรจากับลิงนั้น จึงกล่าว คาถาที่ ๑ ว่า :- ดูก่อนวานร ศีรษะ มือ และเท้าของ ท่านเหมือนของมนุษย์ เมื่อเป็นเช่นนั้น เพราะเหตุไรหนอ เรือนของท่านจึงไม่มี. บรรดาบทเหล่านั้น บทว่า วณฺเณน แปลว่า เพราะเหตุ. ด้วยบทว่า อคารํ นี้ นกขมิ้นถามว่า เพราะเหตุไร เรือนเป็นที่อยู่ อาศัยของท่านจึงไม่มี. วานรได้ฟังดังนั้น จึงกล่าวคาถาที่ ๒ ว่า :- ดูก่อนนกขมิ้น ศีรษะ มือและเท้า ของเราเหมือนของมนุษย์ก็จริง แต่ปัญญาที่ บัณฑิตกล่าวว่าประเสริฐสุดในหมู่มนุษย์ของ เราไม่มี.