พระไตรปิฎก

อรรถกถาชาดก ปัญจกนิบาต อรรถกถามณิกุณฑลวรรคที่ ๑ อรรถกถามณิกุณฑลชาดกที่ ๑ พระศาสดาเมื่อประทับอยู่ ณ พระวิหารเชตวัน ทรงปรารภ อำมาตย์ชั่วผู้จัดประโยชน์ทั้งปวง ในภายในพระราชวังของพระเจ้า- โกศล จึงตรัสพระธรรมเทศนานี้ มีคำเริ่มต้นว่า ชินฺโน รฏฺสฺส- มณิภุณฺฑเล จ ดังนี้. เรื่องปัจจุบันได้ให้พิสดารไว้แล้วในหนหลังนั่นแล. ส่วนใน ชาดกนี้ พระโพธิสัตว์ได้เป็นพระเจ้าพาราณสี. อำมาตย์ชั่วนำพระเจ้า- โกศลมายึดเอากาสิกรัฐ จองจำพระเจ้าพาราณสีใส่ไว้ในเรือนจำ. พระเจ้าพาราณสีทำฌานให้เกิดขึ้นแล้วนั่งขัดสมาธิในอากาศ. ความ เร่าร้อนเกิดขึ้นในร่างกายของราชาผู้เป็นโจร. พระราชาโจรนั้นเข้า ไปหาพระเจ้าพาราณสี แล้วกล่าวคาถาที่ ๑ ว่า :- พระองค์ทรงละทิ้งแว่นแคว้น ม้า กุณฑล แก้วมณี อนึ่ง ยังทรงละทิ้งราชบุตร และเหล่าสนม เมื่อโภคสมบัติทั้งสิ้น ของ พระองค์ไม่มีเหลือเลย เพราะเหตุไร พระองค์ จึงไม่ทรงเดือดร้อนในคราวเศร้าโศกเล่า.