พระไตรปิฎก

๒. มหาชนกชาดก ว่าด้วยพระมหาชนกทรงบำเพ็ญวิริยบารมี [๔๔๒] นี้ใคร เมื่อแลไม่เห็นฝั่งก็อุตสาหะ พยายามว่ายอยู่ท่ามกลางมหาสมุทร ท่านรู้อำนาจ ประโยชน์อะไร จึงพยายามว่ายอยู่อย่างนี้นักหนา. [๔๔๓] ดูก่อนเทวดา เราไตร่ตรองเห็น ปฏิปทาแห่งโลก และอานิสงส์แห่งความเพียร เพราะ ฉะนั้น จึงจะมองไม่เห็นฝั่ง เราต้องพยายามว่ายอยู่ ในกลางมหาสมุทร. [๔๔๔] ฝั่งมหาสมุทรลึกจนประมาณไม่ได้ ย่อมไม่ปรากฏแก่ท่าน ความพยายามอย่างลูกผู้ชาย ของท่านก็เปล่าประโยชน์ ท่านไม่ทันถึงฝั่งก็จักตาย. [๔๔๕] บุคคลเมื่อกระทำความเพียร แม้จะ ตายก็ชื่อว่าไม่เป็นหนี้ในระหว่างหมู่ญาติ เทวดาและ บิดามารดา อนึ่ง บุคคลเมื่อทำกิจอย่างลูกผู้ชาย ย่อม ไม่เดือดร้อนในภายหลัง. [๔๔๖] การงานอันใด ยังไม่ถึงที่สุดด้วยความ พยายาม การงานอันนั้นก็ไร้ผล มีความลำบากเกิดขึ้น การทำความพยายามในฐานะอันไม่สมควรใด จน ความตายปรากฏขึ้น ความพยายามในฐานะอันใน สมควรนั้น จะมีประโยชน์อะไร.