พระไตรปิฎก

มิได้ เป็นที่อยู่อันมีการฟ้อนรำขับร้องตามปรารถนา เหมือนนิฬิญญราชธานี เป็นที่ประทับอยู่ของท้าวเวส- วัณ ฉะนั้น นาคพิภพนั้น เป็นที่ไปเที่ยวเล่นเป็น หมู่ ๆ ลงนางนาคกัญญา ตลอดวันและคืนเป็นนิตย์ มีดอกไม้ดารดาษอยู่มากมายหลายชนิด สว่างไสวดัง สายฟ้าในอากาศ บริบูรณ์ด้วยข้าวและน้ำ เพียบ พร้อมด้วยการฟ้อนรำขับร้องและประโคม พร้อมมูล ไปด้วยนางนาคกัญญาที่ประดับประดาสวยงาม งาม สง่าไปด้วยผ้านุ่งห่มและเครื่องประดับ. บรรดาบทเหล่านั้น บทว่า หนฺท จ นี้ เป็นเพียงนิบาตเท่านั้น. บทว่า านํ ได้แก่ สถานที่เป็นที่ประทับของพระนาค. บทว่า นิฬิญฺํ ได้แก่ ราชธานีชื่อว่า นิฬิญญา. บทว่า จริตํ คเณน ความว่า ที่ประทับ ของพระยานาคนั้น เป็นที่ ๆ หมู่นางนาคกัญญาเที่ยวไป. บทว่า นิกีฬิตํ ความว่า อันเหล่านางนาคกัญญาเที่ยวเล่นเป็นหมู่ตลอดวันและคืนเป็นนิตย์. พระศาสดาเมื่อทรงประกาศเนื้อความนั้น จึงตรัสพระคาถาว่า ปุณณกยักษ์นั้น เชิญให้วิธุรบัณฑิตผู้ประเสริฐ สุดของชาวกุรุ นั่งเหนืออาสนะข้างหลัง ได้พาวิธุร- บัณฑิตผู้มีปัญญาไม่ทรามเข้าไปสู่ภพของพระยานาค- ราช วิธุรบัณฑิตได้สถิตอยู่ข้างหลังแห่งปุณณกยักษ์ จนถึงพิภพของพระยานาคซึ่งมีอานุภาพหาเปรียบมิได้ ก็พระยานาคทอดพระเนตรเห็นลูกเขยผู้มีความจงรัก ภักดี ได้ตรัสทักทายปราศรัยก่อนทีเดียว.