Tipitaka

พระไตรปิฎก

ฉบับมหามกุฏราชวิทยาลัย เล่มที่ 68 หน้าที่ 314

เล่ม มมร. 68 หน้า 314 ข้อ 55
บทว่า จิตฺตวิสุทฺธิ - ความหมดจดแห่งจิต ได้แก่ สมาบัติ ๘ พร้อมด้วย อุปจาร. ในบทนี้ท่านกล่าวสมาธิด้วยหัวข้อว่า จิตตะ สมาธิ นั้น ชื่อว่า จิตตวิสุทธิ เพราะชำระมลทินของจิต. ชื่อว่า ทิฏฺิวิสุทธิ - ความบริสุทธิ์ แห่งทิฏฐิ ได้แก่ การเห็น นามรูปตามที่เป็นจริง ชื่อว่า ทิฏิวิสุทธิ เพราะชำระมลทินของทิฏฐิ ๗. บทว่า มุตฺตฏฺเน - ด้วยความว่าหลุดพ้น ได้แก่ หลุดพ้นจาก อุปกิเลสด้วยอำนาจ ตทังควิมุตติ และน้อมไปในอารมณ์. บทว่า วิโมกฺโข ได้แก่ ความหลุดพ้นด้วยตทังควิมุตติ. บทว่า ปฏิเวธฏฺเน วิชฺช - วิชชา ด้วยความว่าแทงตลอด ได้แก่ บุพเพนิวาสานุสติญาณ ชื่อว่า วิชชา ด้วยความว่าแทงตลอด ในภพก่อน. บทว่า ปฏิเวธฏฺเน ได้แก่ ด้วยความว่ารู้แจ้ง. บทว่า ปริจฺจาคฏฺเน วิมุตฺติ - ความหลุดพ้นด้วยการสละ ได้แก่ ชื่อว่า ผลวิมุตติ เพราะพ้นจากการสละ. บทว่า สมุจฺเฉทฏฺเน ขเย าณํ - ญาณในความสิ้นไปด้วย ความตัดขาด ได้แก่ ญาณในอริยมรรคกระทำความสิ้นกิเลสด้วยความ ตัดกิเลสได้ขาด. บทว่า ปฏิปฺปสฺสทฺธฏฺเน อนุปฺปาทา าณํ - ญาณในความ ไม่เกิดขึ้นด้วยความว่าระงับ ได้แก่ ญาณในอริยผลอันเกิดขึ้นในที่สุด
สารบัญพระไตรปิฎก · Tipiṭaka