พระไตรปิฎก

ประธาน ๘ มีศรัทธาเป็นต้นย่อมควร. เพราะธรรมเป็นประธาน ๕ มีตัณหาเป็นต้นมิได้มีแก่พระอรหันต์. บทว่า ปลิโพธสีสํ - มีความกังวลเป็นประธาน คือ มีความ ห่วงใยปลิโพธ. อธิบายว่า เป็นเครื่องกั้นทางไปนิพพาน. บทว่า สีสํ- เป็นประธาน คือธรรมอันยิ่ง. ปลิโพธนั่นแหละเป็นประธาน หรือเป็น ประธานในปลิโพธทั้งปวง มีการประกอบด้วยธรรมนั้นเป็นต้น เพราะ เหตุนั้น จึงชื่อว่า ปลิโพธสีสํ. ในบทที่เหลือมีนัยนี้แล. แต่โดย ความต่างกันในบทว่า พนฺธนํ - ความผูกพัน คือ ผูกพันในสงสาร ด้วยสามารถการเย่อหยิ่ง. บทว่า ปรามาโส คือ ความยึดมั่น. บทว่า วิกฺเขโป คือ ความฟุ้งซ่าน. บทว่า กิเลโส คือ ความเศร้าหมอง. บทว่า อธิโมกฺโข คือ น้อมใจเชื่อ. บทว่า ปคฺคโห ความประคอง คือ ความอุตสาหะ. บทว่า อุปฏฺานํ - เข้าไปตั้งไว้ คือ การทำซ้ำ ๆ. บทว่า อวิกฺเขโป คือ ความไม่ฟุ้งซ่าน. บทว่า ทสฺสนํ - ความเห็น คือ แทงตลอดตามความเป็นจริง. บทว่า ปวตฺตํ - ความเป็นไป คือ ความเป็นไปด้วยอุปาทิน- นกขันธ์.