Tipitaka

พระไตรปิฎก

ฉบับมหามกุฏราชวิทยาลัย เล่มที่ 68 หน้าที่ 904

เล่ม มมร. 68 หน้า 904 ข้อ 232
บทว่า โคจโร คือ อารมณ์. ธรรมมีอรรถเป็นประธาน เป็นหัวหน้า ในวาระ แม้ ๑๒ เหล่านี้. บทว่า วิโมกฺโข คือ นิพพานอันเป็นนิสสรณวิมุตติ ใน วิมุตติ ๕ คือ วิกขัมภนวิมุตติ ๑ ตทังตวิมุตติ ๑ สมุจเฉทวิมุตติ ๑ ปฏิปัสสัทธิวิมุตติ ๑ นิสสรณวิมุตติ ๑. บทว่า สงฺขารสีสํ - มีสังขารเป็นประธาน คือ เป็นประธาน แห่งสังขารอันเป็นสังขตะทั้งปวง. อธิบายว่า เป็นยอดสุด ด้วยบทนี้ ท่านกล่าวถึงอนุปาทิเสสปรินิพพาน. หรือท่านกล่าวถึงขันธปรินิพพาน ด้วยเพียงไม่มีสังขาร. ชื่อว่า สมสีสี เพราะอรรถว่ามีความสงบ มีเนกขัมมะเป็นต้น และธรรมเป็นประธานมีศรัทธาเป็นต้น หรือมีความสงบและธรรม เป็นประธานเสมอกัน. อีกอย่างหนึ่ง การตรัสรู้และอนุปาทิเสสปรินิพพานในเพราะ โรคอย่างหนึ่งก็ดี, ในเพราะอิริยาบถอย่างหนึ่งก็ดี, ในเพราะชีวิตินทรีย์ อันเสมอกันก็ดี แห่งอริยสัจ ๔ เหล่านี้ คือ ธรรมเป็นประธาน ๕ มีตัณหาเป็นต้น แห่ง ธรรมเป็นประธาน ๑๓ เป็นสมุทยสัจจะ. ธรรม เป็นประธาน ๑๓ มีศรัทธาเป็นต้น เป็นมรรคสัจจะ. ชีวิตินทรีย์ มีความเป็นไปเป็นประธาน เป็นทุกข-
สารบัญพระไตรปิฎก · Tipiṭaka