พระไตรปิฎก

ทุกทุกปัฏฐาน ๑. ในลำดับต่อจากนั้นก็ทรงแสดงแม้ในธรรมปัจจนียานุโลมโดยนัยทั้ง ๖ เหล่านี้เหมือนกัน เพราะเหตุนั้น ท่านจึงกล่าวไว้ว่า นัยทั้ง ๖ อันสุขุม ลึกซึ้งในธรรม ปัจจยานียานุโลม คือ ติกปัฏฐานอันประเสริฐ ๑ ฯ ล ฯ ทุกทุกปัฏฐาน ๑. ว่าด้วยสมันตปัฏฐาน ๒๔ ปัฏฐานที่ประชุมสมันตปัฏฐาน ๒๔ เหล่านี้ คือ ปัฏฐาน ๖ ใน ธรรมอันโลม ปัฏฐาน ๖ ในธรรมปฏิโลม ปัฏฐาน ๖ ในธรรมอนุโลมปัจจนีย- ปัฏฐาน ๖ ในธรรมปัจจนิยานุโลม ชื่อว่า มหาปกรณ์ (ปกรณ์ใหญ่). ว่าด้วยการเปรียบกับสาคร บัดนี้ เพื่อการรู้แจ้งถึงความที่พระอภิธรรมนี้เป็นธรรมลึกซึ้ง พึง ทราบสาคร (ทะเล) ๔ คือ ๑. สังสารสาคร (สาคร คือ สงสาร) ๒. ชลสาคร (สาคร คือ น้ำมหาสมุทร) ๓. นยสาคร (สาคร คือ นัย) ๔. ญาณสาคร (สาคร คือ พระญาณ) บรรดาสาครทั้ง ๔ นั้น ชื่อว่า สังสารสาคร คือ สังสารวัฏที่ท่าน กล่าวไว้อย่างนี้ว่า ขนฺธานญฺจ ปฏิปาฏิ ธาตุอายตนานญฺจ อพฺโภจฺฉินฺนํ วตฺตมานา สํสาโรติ ปวุจฺจติ