พระไตรปิฎก

ในหนหลัง. บรรดาฆฏนาที่มีอธิบดี ๓ ฆฏนาข้างต้น ตรัสไว้ด้วยอำนาจ แห่งเหตุทั้งที่เป็นวิบากและไม่เป็นวิบากโดยสามัญ. บรรดาฆฏนาเหล่านั้น ใน ฆฏนาที่ ๑ มี ๔ วาระ มีนัยดังกล่าว แล้วนั่นแล. ใน ฆฏนาที่ ๒ ไม่มีรูป. ใน ฆฏนาที่ ๓ ไม่มีอรูป. ๓ ฆฏนานอกจากนั้นตรัสไว้ด้วยอำนาจ แห่งเหตุฝ่ายวิบาก. บรรดาฆฏนาเหล่านั้น ฆฏนาที่ ๑ ได้ทั้งรูปและนาม. ฆฏนาที่ ๒ ได้แต่นามเท่านั้น. ฆฏนาที่ ๓ ได้เฉพาะรูปแล. ผู้ศึกษา ครั้นทราบวิธีคำนวณที่ได้ในการประกอบร่วมแห่งปัจจัย นั้น ๆ ดังพรรณนามาแล้ว พึงขยายวิธีคำนวณในติมูลกนัยเป็นต้น ต่อไป. เหตุมุลกนัย จบ อารัมมณมูลกนัย พึงทราบวินิจฉัย ในฆฏนาที่มีอารมณ์เป็นมูล ต่อไป. ปัจจัย ๗ มี อธิปติปัจจัยเป็นต้น เป็นสภาคะกับอารัมมณปัจจัย ที่เหลือ ๑๖ ปัจจัย เป็นวิสภาคะ เพราะฉะนั้น อย่าประกอบปัจจัย๑๖เหล่านั้น (กับอารัมมณ- ปัจจัย) ประกอบเฉพาะ ๗ ปัจจัยเท่านั้น. บรรดาบทเหล่านั้น สองบทว่า อธิปติยา สตฺต ความว่า ในอธิปติปัจจัย มีวิสัชนา ๗ วาระ คือ