พระไตรปิฎก

มนุษย์ทั้ง ๒ ฝ่ายต่างก็เข้าไปใกล้อาหารเป็นต้น. มาในอรรถว่า รับรอง ก็มี เช่นในประโยคว่า ญาติมิตรและผู้มีใจดี ย่อมรับรองบุคคล ผู้ร้างแรมไปนาน แล้วกลับจากที่ไกลมาโดย สวัสดีเป็นต้น. มาในอรรถว่า อนุโมทนา ก็มี เช่นในประโยคว่า อภินนฺทิตฺวา อนุโมทิตฺวา แปลว่า เพลิดเพลินแล้ว อนุโมทนา แล้วเป็นต้น. อภินนฺท ศัพท์นี้นั้น ในที่นี้ย่อมควรในความว่า อนุโมทนาและ รับรอง ด้วยเหตุนั้น ข้าพเจ้าจึงกล่าวว่า บทว่า อภินนฺทุํ ความว่า อนุโมทนาด้วย รับรองด้วย ดังนี้. ภิกษุทั้งหลายต่างอนุโมทนาสุภาษิต ที่พระผู้มี พระภาคเจ้าผู้คงที่ตรัสดีแล้ว รับรองด้วยเศียร เกล้าว่า สาธุ สาธุ ดังนี้แล. บทว่า อิมสฺมิญฺจ ปน เวยฺยากรณสฺมึ ความว่า พระสูตรอัน ไม่มีคาถาปนนี้. ก็พระสูตรนี้ เรียกว่า ไวยากรณ์ เพราะไม่มีคาถาปน บทว่า ทสสหสฺสีโลกธาตุ ความว่า โลกธาตุประมาณหมื่น จักรวาล. บทว่า อกมฺปิตฺถ พึงทราบว่า ได้ไหวในเมื่อจบพระสตรีทีเดียว หามิได้ ข้อนี้สมดังที่ท่านพระอานนท์กล่าวไว้ว่า เมื่อกำลังตรัสอยู่ ฉะนั้น พึงทราบว่า เมื่อกำลังทรงแสดงคลี่คลายทิฏฐิ ๖๒ อยู่ได้ไหวแล้วในฐานะ ๖๒ ประการ คือเมื่อเทศนาทิฏฐินั้น ๆ จบลง ๆ.