พระไตรปิฎก

กระทำความผิดคือโทษ คือความพลังพลาดเห็นปานนี้อีก. บทว่า ตคฺฆ เป็นนิบาต ลงในอรรถว่า ส่วนเดียว. บทว่า ยถาธมฺมํ ปฏิกโรสิ ความว่า จงกระทำอย่างที่ธรรมจะ ดำรงอยู่ได้ อธิบายว่า จงให้อดโทษเสีย. บทว่า ตนฺเต มยํ ปฏิคฺคณฺหาม ความว่า ความผิดของมหาบพิตร นั้น เราอดโทษให้. บทว่า วุฑฺฒิ เหสา มหาราช อริยสฺส วินเย ความว่า มหา- บพิตร นี้ชื่อว่าเป็นวัฒนธรรมในวินัยของพระอริยะ คือในศาสนาของ พระผู้มีพระภาคเจ้า. อย่างไร ? คือการเห็นโทษโดยความเป็นโทษ แล้วกระทำคืนตามธรรม ถึง ความสำรวมต่อไป. แต่เมื่อทรงทำเทศนาให้เป็นบุคคลาธิฏฐานตามสมควร จึงตรัสว่า การที่บุคคลเห็นโทษ โดยเป็นโทษ แล้วสารภาพโทษ รับ สังวรต่อไป นี้เป็นวัฒนธรรมในวินัยของพระอริยเจ้าแล. บทว่า เอวํ วุตฺเต ความว่า เมื่อพระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสอย่างนี้ แล้ว. ศัพท์ว่า หนฺท ในคำว่า หนฺท จ ทานิ มยํ ภนฺเต นี้ เป็นนิบาต ในอรรถว่า คำละเอียดอ่อน. ด้วยว่า พระเจ้าอชาตศัตรูนั้นทรงทำคำ ละเอียดอ่อนในการเสด็จไป จึงตรัสอย่างนี้. บทว่า พหุกิจฺจา ได้แก่มีกิจมาก. คำว่า พหุกรณียา เป็นไวพจน์ของคำว่า พหุกิจฺจา นั้นเอง. บทว่า ยสฺสทานิ ตฺวํ ความว่า มหาบพิตร ขอพระองค์ทรงสำคัญ