พระไตรปิฎก

(พระผู้มีพระภาคตรัสพระคาถานี้แก่หญิงประมาณ ๕๐๐ คน ดังนี้)

{๒๑} [๑๔๖] เมื่อโลกลุกเป็นไฟ ๑ อยู่เป็นนิตย์

ทำไมจึงมัวหัวเราะร่าเริงกันอยู่เล่า

เธอทั้งหลายถูกความมืด ๒ ปกคลุม

ไฉนไม่แสวงหาดวงประทีป ๓ กันเล่า





(พระผู้มีพระภาคตรัสพระคาถานี้แก่บริษัท ๔ ที่มุงดูศพนางสิริมา ดังนี้)

[๑๔๗] จงดูอัตภาพที่ตกแต่งอย่างสวยงาม

แต่มีกายเป็นแผล ๔ มีกระดูกเป็นโครงร่าง ๕

อันกระสับกระส่าย ที่มหาชนดำริหวังกันมาก ๖

ซึ่งไม่มีความยั่งยืนตั้งมั่น

๑ โลกลุกเป็นไฟ หมายถึงโลกสันนิวาส (โลกคือหมู่สัตว์) ถูกไฟ ๑๑ กอง คือ ราคะ โทสะ โมหะ ชาติ ชรา มรณะ โสกะ ปริเทวะ ทุกข์ โทมนัส และอุปายาส แผดเผาอยู่เป็นนิตย์ (ขุ.ธ.อ. ๕/๘๕) และดู วิ.ม. (แปล) ๔/๕๔/๖๓, สํ.สฬา. (แปล) ๑๘/๒๘/๒๗ ประกอบ
๒ ความมืด หมายถึงอวิชชา (ขุ.ธ.อ. ๕/๘๕)
๓ ดวงประทีป หมายถึงแสงสว่างคือญาณ (ขุ.ธ.อ. ๕/๘๕)
๔ มีกายเป็นแผล หมายถึงมีทวาร ๙ (ขุ.ธ.อ.๕/๙๐)
๕ มีกระดูกเป็นโครงร่าง หมายถึงมีกระดูก ๓๐๐ ท่อนเป็นโครงร่าง (ขุ.ธ.อ.๕/๙๐)
๖ ดูเทียบ ม.ม. (แปล) ๑๓/๓๐๒/๓๕๙, ขุ.เถร. (แปล) ๒๖/๗๖๙/๔๖๘, ๑๑๖๐/๕๓๐