พระไตรปิฎก

(พระผู้มีพระภาคตรัสพระคาถานี้แก่ภิกษุณีทั้งหลาย ดังนี้)

[๓๙๑] ผู้ไม่มีกรรมชั่ว ๑ทางกาย วาจา และใจ

สำรวมระวังได้ครบทั้ง ๓ ทวาร

เราเรียกว่า พราหมณ์





(พระผู้มีพระภาคทรงปรารภพระสารีบุตร นอบน้อมทิศที่พระอัสสชิเถระอยู่ จึงตรัส พระคาถานี้แก่ภิกษุทั้งหลาย ดังนี้)

[๓๙๒] บุคคลรู้แจ้งธรรมที่พระสัมมาสัมพุทธเจ้าทรงแสดงแล้ว

จากอาจารย์ใด

ควรนอบน้อมอาจารย์นั้นโดยเคารพ

เหมือนพราหมณ์ ๒ นอบน้อมไฟที่บูชา ฉะนั้น





(พระผู้มีพระภาคตรัสพระคาถานี้แก่พราหมณ์ชฎิลผู้ถามเรื่องพราหมณ์ ดังนี้)

[๓๙๓] คนเป็นพราหมณ์ ไม่ใช่เพราะเกล้าชฎา

ไม่ใช่เพราะโคตร ไม่ใช่เพราะชาติกำเนิด

แต่สัจจะ ๓ และธรรม ๔ มีอยู่ในผู้ใด

ผู้นั้น เป็นผู้สะอาด และผู้นั้น เป็นพราหมณ์

๑ กรรมชั่ว หมายถึงกรรมที่มีโทษ มีทุกข์เป็นกำไร นำสัตว์ให้ตกไปในอบาย (ขุ.ธ.อ. ๘/๑๐๐)
๒ พราหมณ์ ในที่นี้หมายถึงพราหมณ์โดยชาติกำเนิด (ขุ.ธ.อ. ๘/๑๐๒)
๓ สัจจะ หมายถึงสัจญาณอันหยั่งรู้สัจจะ ๔ โดยอาการ ๑๖ (ขุ.ธ.อ. ๘/๑๐๓)
๔ ธรรม หมายถึงโลกุตตรธรรม ๙ (ขุ.ธ.อ. ๘/๑๐๓)