พระไตรปิฎก

(พระผู้มีพระภาคตรัสพระคาถานี้แก่พราหมณ์คนหนึ่ง ดังนี้)

[๓๙๖] เราไม่เรียกบุคคลผู้ถือกำเนิด

เกิดในครรภ์มารดาว่า พราหมณ์

ถ้าเขายังมีกิเลสเครื่องกังวลอยู่

เขาเป็นเพียงผู้ชื่อว่า โภวาที ๑ เท่านั้น

เราเรียกผู้หมดกิเลสเครื่องกังวล

หมดความยึดมั่นถือมั่นเท่านั้นว่า พราหมณ์ ๒





(พระผู้มีพระภาคตรัสพระคาถานี้แก่ภิกษุทั้งหลาย ดังนี้)

[๓๙๗] ผู้ตัดสังโยชน์ได้หมดสิ้น ไม่สะดุ้ง ๓

ผู้ล่วงพ้นกิเลสเครื่องข้อง ๔ ได้

ผู้ปราศจากโยคะ ๕

เราเรียกว่า พราหมณ์

๑ โภวาที หมายถึงบุคคลผู้มีปกติเที่ยวร้องเรียกตนเองว่า “เป็นผู้เจริญ” (ขุ.ธ.อ. ๘/๑๐๘)
๒ ม.ม. (แปล) ๑๓/๔๕๗/๕๗๗
๓ ไม่สะดุ้ง หมายถึงไม่สะดุ้งหวาดกลัวเพราะตัณหา (ขุ.ธ.อ. ๘/๑๐๙)
๔ ดูเชิงอรรถที่ ๑ หน้า ๑๔๙ ในเล่มนี้
๕ ดูเชิงอรรถที่ ๖ หน้า ๓๑ ในเล่มนี้