พระไตรปิฏก

พระองค์ทรงทราบคติของพระนิโครธกัปปเถระ

โปรดอย่าให้ข้าพระองค์หลงอยู่เลย

[๓๕๖] ข้าแต่พระองค์ผู้มีความเพียรมาก

พระองค์ทรงรู้แจ้งอริยธรรม ๑ ทั้งที่เป็นโลกุตตระและโลกิยะ

ทรงทราบเญยยธรรมทั้งหมด

โปรดอย่าให้ข้าพระองค์หลงอยู่เลย

ข้าพระองค์หวังพระดำรัสของพระองค์เป็นอย่างยิ่ง

เหมือนคนถูกความร้อนแผดเผาในฤดูร้อนต้องการน้ำเป็นอย่างยิ่ง ฉะนั้น

ขอพระองค์โปรดเปล่งสัททายตนะคือสุตะเถิด

[๓๕๗] พระนิโครธกัปปเถระประพฤติพรหมจรรย์เพื่อประโยชน์ใด

ประโยชน์นั้นของท่าน ไม่สูญเปล่าหรือ

ท่านนิพพานด้วยสอุปาทิเสสนิพพานธาตุ

หรือนิพพานด้วยอนุปาทิเสสนิพพานธาตุ

ข้าพระองค์ทั้งหลายขอฟังเรื่องนั้น

[๓๕๘] (พระผู้มีพระภาคตรัสตอบดังนี้)

นิโครธกัปปเถระนั้นได้ตัดขาดตัณหาในนามรูปนี้

ทั้งตัดกระแสแห่งธรรมฝ่ายดำ

ซึ่งนอนเนื่องอยู่ในสันดานมาช้านาน

ข้ามพ้นชาติและมรณะได้อย่างสิ้นเชิง

พระผู้มีพระภาคผู้ประเสริฐด้วยพลธรรม ๕ ประการ ๒

ได้ตรัสไว้ดังนี้

๑ อริยธรรม หมายถึงอริยสัจ ๔ (ขุ.สุ.อ. ๒/๓๕๖/๑๖๘)
๒ พลธรรม ๕ ประการ คือ (๑) สัทธา(ความเชื่อ) (๒) วิริยะ(ความเพียร) (๓) สติ(ความระลึกได้) (๔) สมาธิ (ความตั้งจิตมั่น) (๕) ปัญญา(ความรู้ทั่ว) อนึ่ง คำว่า “พระผู้มีพระภาค” ในคาถานี้เป็นคำกล่าวของพระ สังคีติกาจารย์ (ขุ.สุ.อ. ๒/๓๕๘/๑๖๙)