พระไตรปิฏก

{๒๘๓} [๑๗๑] เราละนิวรณ์ ๑ ๕ เพื่อบรรลุนิพพาน

ซึ่งเป็นแดนเกษมจากโยคะแล้ว

ถือเอาแว่นส่องธรรม คือญาณทัสสนะสำหรับตน

[๑๗๒] พิจารณาดูร่างกายนี้ทั่วทั้งภายในภายนอก

ร่างกายของเราได้ปรากฏเป็นสภาพว่างเปล่า

ทั้งภายในและภายนอก





(พระนันทกเถระเมื่อจะพยากรณ์พระอรหัต จึงได้กล่าว ๒ คาถาไว้ดังนี้ว่า)

{๒๘๔} [๑๗๓] โคอาชาไนยที่ดี พลาดล้มแล้วลุกขึ้นยืนใหม่ได้

ได้ความสังเวชอย่างยิ่งแล้ว ไม่ท้อถอย นำภาระต่อไปได้ ฉันใด

[๑๗๔] ท่านทั้งหลายจงทรงจำข้าพเจ้าไว้ว่า

เป็นอาชาไนยสมบูรณ์ด้วยทัศนะ

เป็นสาวกของพระสัมมาสัมพุทธเจ้า

เป็นบุตรซึ่งเกิดแต่พระอุระของพระพุทธเจ้า ฉันนั้น





(พระภารตเถระเมื่อจะบอกมิจฉาวิตกที่เกิดแก่พระนันทกเถระ จึงได้กล่าว ๒ คาถาไว้ดังนี้ว่า)

๑ นิวรณ์ ๕ สิ่งที่กั้นจิตไม่ให้ก้าวหน้าในคุณธรรม ๕ ประการ คือ (๑) กามฉันทะ ความพอใจในกาม (๒) พยาบาท ความคิดร้าย (๓) ถีนมิทธะ ความหดหู่และเซื่องซึม (๔) อุทธัจจกุกกุจจะ ความฟุ้งซ่าน และร้อนใจ (๕) วิจิกิจฉา ความลังเลสงสัย (องฺ. ปญฺจก. ๒๒/๕๑/๕๙)