พระไตรปิฏก

(ฤๅษีโพธิสัตว์บอกถึงเหตุที่จะให้โภคะเจริญแก่นายเรือนั้นว่า)

{๘๓๓} [๔] พ่อเรือจ้าง ท่านจงขอค่าโดยสาร

กับคนที่ยังไม่ได้ข้ามไปฝั่งโน้นก่อนซิ

เพราะว่า ใจของคนที่ข้ามฟากไปแล้วเป็นอย่างหนึ่ง

ใจของคนที่ต้องการจะข้ามฟากเป็นอีกอย่างหนึ่ง

(ฤๅษีโพธิสัตว์สอนนายเรือนั้นอีกว่า)

[๕] อาตมภาพพร่ำสอนในที่ทุกสถาน

คือ ทั้งในหมู่บ้าน ในป่า ในที่ลุ่ม หรือในที่ดอน

พ่อเรือจ้าง ขอท่านอย่าโกรธเลย

(พระสัมมาสัมพุทธเจ้าตรัสแก่ภิกษุทั้งหลายว่า)

{๘๓๕} [๖] พระราชาได้พระราชทานบ้านส่วยเพราะอนุสาสนีบทใด

เพราะอนุสาสนีบทนั้นแหละ คนแจวเรือจ้างจึงได้ตบปาก ๑

(พระสัมมาสัมพุทธเจ้าตรัสข้อความสุดท้ายว่า)

{๘๓๖} [๗] ถาดใส่อาหารก็ตกแตกแล้ว ภรรยาก็ถูกทำร้าย

และเด็กที่เกิดในครรภ์ก็แท้งตกลงมาที่ภาคพื้น

เขาไม่อาจจะให้ประโยชน์เกิดขึ้นจากโอวาทนั้นได้

เหมือนเนื้อไม่อาจจะให้ประโยชน์เกิดขึ้นจากทองคำ ๒







(พระโพธิสัตว์เป็นอาจารย์ทิศาปาโมกข์สอนมาณพเสตเกตุผู้เป็นหัวหน้าศิษย์ว่า)

๑ ตบปาก ในที่นี้หมายถึงตบปากของฤาษีโพธิสัตว์ (ขุ.ชา.อ. ๕/๖/๕)
๒ ไม่อาจจะให้ประโยชน์เกิดขึ้นจากทองคำ คือ ไม่อาจทำทองคำให้เกิดเป็นประโยชน์ได้ (ขุ.ชา.อ. ๕/๗/๖)