พระไตรปิฏก

(พระราชาทรงเห็นนางนาคสุมนาอยู่ในอากาศ จึงตรัสว่า)

{๒๑๘๐} [๒๔๐] เธอเป็นใครกันหนอ รัศมีช่างงามผ่องใสดุจสายฟ้า

อุปมาเหมือนดาวประกายพรึก ข้าพเจ้าไม่เข้าใจเธอว่า

เป็นเทพธิดา หญิงคนธรรพ์ หรือหญิงมนุษย์หนอ

(นางนาคสุมนาได้ฟังดังนั้นแล้ว จึงตรัสตอบว่า)

{๒๑๘๑} [๒๔๑] ขอเดชะพระมหาราช หม่อมฉันมิใช่เทพธิดา

มิใช่หญิงคนธรรพ์ มิใช่หญิงมนุษย์

หม่อมฉันเป็นนางนาคกัญญา มาที่นี้เพราะเหตุอย่างหนึ่ง

(พระราชาตรัสถามว่า)

{๒๑๘๒} [๒๔๒] เธอมีจิตกระวนกระวาย อินทรีย์เศร้าหมอง

มีหยาดน้ำตาไหลนองหน้า แม่นาง เชิญบอกมาเถิด

อะไรของเธอหาย หรือเธอปรารถนาสิ่งใด จึงมาที่นี้

(นางนาคสุมนาตอบว่า)

{๒๑๘๓} [๒๔๓] ก็ชาวโลกร้องเรียกสัตว์ใดว่า อุรคชาติ ผู้มีเดชยิ่งใหญ่

ขอเดชะ พระองค์ผู้จอมชน ชนทั้งหลายเรียกสัตว์นั้นว่า นาค

ชายผู้ต้องการเลี้ยงชีพได้จับนาคนั้นมา

นาคนั้นเป็นสามีหม่อมฉัน

ขอพระองค์โปรดทรงปล่อยนาคนั้นจากเครื่องผูกเถิดเพคะ

(พระราชาตรัสถามว่า)

{๒๑๘๔} [๒๔๔] นาคราชนี้ประกอบด้วยกำลังและความเพียร

กลับมาตกอยู่ในเงื้อมมือของคนวณิพกได้อย่างไร

แม่นางนาคกัญญา ขอแม่นางจงบอกเนื้อความนั้นแก่เรา

เราจะรู้ว่า นาคราชถูกจับมาได้อย่างไร