{๔๐๑}(ข) ธรรม ๔ ประการที่ควรเจริญ คืออะไร

คือ สติปัฏฐาน๑ ๔ ได้แก่

ภิกษุในพระธรรมวินัยนี้

๑. พิจารณาเห็นกายในกายอยู่ มีความเพียร มีสัมปชัญญะ มีสติ กำจัดอภิชฌาและโทมนัสในโลกได้

๒. พิจารณาเห็นเวทนาในเวทนาทั้งหลาย ...

๓. พิจารณาเห็นจิตในจิต ...

๔. พิจารณาเห็นธรรมในธรรมทั้งหลายอยู่ มีความเพียร มี สัมปชัญญะ มีสติ กำจัดอภิชฌาและโทมนัสในโลกได้

นี้ คือธรรม ๔ ประการที่ควรเจริญ

{๔๐๒}(ค) ธรรม ๔ ประการที่ควรกำหนดรู้ คืออะไร

คือ อาหาร๒ ๔ ได้แก่

๑. กวฬิงการาหาร (อาหารคือคำข้าว) ทั้งหยาบและละเอียด

๒. ผัสสาหาร (อาหารคือผัสสะ)

๓. มโนสัญเจตนาหาร (อาหารคือมโนสัญเจตนา)

๔. วิญญาณาหาร (อาหารคือวิญญาณ)

นี้ คือธรรม ๔ ประการที่ควรกำหนดรู้

{๔๐๓}(ฆ) ธรรม ๔ ประการที่ควรละ คืออะไร

คือ โอฆะ๓ (ห้วงน้ำคือกิเลส) ๔ ได้แก่

๑. กาโมฆะ (โอฆะคือกาม)

๒. ภโวฆะ (โอฆะคือภพ)

๓. ทิฏโฐฆะ (โอฆะคือทิฏฐิ)

๔. อวิชโชฆะ (โอฆะคืออวิชชา)

นี้ คือธรรม ๔ ประการที่ควรละ

๑ ดูเทียบข้อ ๓๐๖ หน้า ๒๗๖ ในเล่มนี้
๒ ดูเทียบข้อ ๓๑๑ หน้า ๒๘๗ ในเล่มนี้
๓ ดูเทียบข้อ ๓๑๑ หน้า ๒๙๒ ในเล่มนี้