Tipitaka>

พระไตรปิฏก

ฉบับมหาจุฬาราชวิทยาลัย เล่มที่ 14 หน้าที่ 419

<< | หน้าที่ 419 | >>
มรณะ เป็นอย่างไร

คือ ความจุติ ความเคลื่อนไป จากหมู่สัตว์นั้น ๆ ความทำลายไป ความหายไป ความตายกล่าวคือมฤตยู การทำกาละ ความแตกแห่งขันธ์ ความทอดทิ้งร่างกาย ความขาดสูญแห่งชีวิตินทรีย์ของสัตว์เหล่านั้น ๆ

นี้เรียกว่า มรณะ ๑

โสกะ เป็นอย่างไร

คือ ความเศร้าโศก กิริยาที่เศร้าโศก ภาวะที่เศร้าโศก ความแห้งผากภายใน ความแห้งกรอบภายใน ของผู้ที่ประกอบด้วยความเสื่อมอย่างใดอย่างหนึ่ง (หรือ) ผู้ที่ถูกเหตุแห่งทุกข์อย่างใดอย่างหนึ่งกระทบ

นี้เรียกว่า โสกะ ๒

ปริเทวะ เป็นอย่างไร

คือ ความร้องไห้ ความคร่ำครวญ กิริยาที่ร้องไห้ กิริยาที่คร่ำครวญ ภาวะ ที่ร้องไห้ ภาวะที่คร่ำครวญ ของผู้ที่ประกอบด้วยความเสื่อมอย่างใดอย่างหนึ่ง (หรือ) ผู้ที่ถูกเหตุแห่งทุกข์อย่างใดอย่างหนึ่งกระทบ

นี้เรียกว่า ปริเทวะ ๓

ทุกข์ เป็นอย่างไร

คือ ความทุกข์ทางกาย ความไม่สำราญทางกาย ความเสวยอารมณ์ที่เป็นทุกข์ ไม่สำราญ อันเกิดจากกายสัมผัส

นี้เรียกว่า ทุกข์ ๔

๑ ดูเทียบ ม.มู.(แปล) ๑๒/๙๒/๘๘, สํ.นิ.(แปล) ๑๖/๒/๔,๒๗/๔๑,๒๘/๔๒,๓๓/๕๕,ขุ.ม.(แปล) ๒๙/๔๑/๑๕๐
๒ ดูเทียบ ขุ.ม.(แปล) ๒๙/๔๔/๑๕๕, ขุ.จู.(แปล) ๓๐/๒๑/๑๒๖
๓ ดูเทียบ ขุ.ม.(แปล) ๒๙/๔๔/๑๕๕,๙๗/๒๙๘,ขุ.จู.(แปล) ๓๐/๒๑/๑๒๖
๔ ดูเทียบ อภิ.สงฺ.(แปล) ๓๔/๕๕๙/๑๖๑
สารบัญพระไตรปิฎก · Tipiṭaka