กายธาตุ (ธาตุคือกายปสาท) โผฏฐัพพธาตุ (ธาตุคือโผฏฐัพพารมณ์) กายวิญญาณธาตุ (ธาตุคือกายวิญญาณ)

มโนธาตุ (ธาตุคือมโน) ธัมมธาตุ (ธาตุคือธรรมารมณ์) มโนวิญญาณธาตุ (ธาตุคือมโนวิญญาณ)

ภิกษุทั้งหลาย นี้เราเรียกว่า ‘ความต่างแห่งธาตุ”







{๓๓๕} [๘๖] พระผู้มีพระภาคประทับอยู่ ... เขตกรุงสาวัตถี ณ ที่นั้น พระผู้มีพระภาค...

“ภิกษุทั้งหลาย ความต่างแห่งผัสสะเกิดขึ้นเพราะอาศัยความต่างแห่งธาตุ

ความต่างแห่งธาตุ เป็นอย่างไร

คือ จักขุธาตุ โสตธาตุ ฆานธาตุ ชิวหาธาตุ กายธาตุ มโนธาตุ

นี้เราเรียกว่า ความต่างแห่งธาตุ

ความต่างแห่งผัสสะเกิดขึ้นเพราะอาศัยความต่างแห่งธาตุ เป็นอย่างไร

คือ จักขุสัมผัสเกิดขึ้นเพราะอาศัยจักขุธาตุ ...

... เพราะอาศัยโสตธาตุ

... เพราะอาศัยฆานธาตุ

... เพราะอาศัยชิวหาธาตุ

... เพราะอาศัยกายธาตุ

มโนสัมผัสเกิดขึ้นเพราะอาศัยมโนธาตุ

{๓๓๖} ภิกษุทั้งหลาย ความต่างแห่งผัสสะเกิดขึ้นเพราะอาศัยความต่างแห่งธาตุเป็น อย่างนี้”