visuddhimagga>

คัมภีร์วิสุทธิมรรค

ฉบับ สมเด็จพระพุฒาจารย์ (อาจ อาสโภ)

<< | หน้าที่ 1155 | >>

เรียกว่า อนุสัย โดยความหมายว่ามีเรียวแรง เพราะว่าธรรมทั้งหลายเหล่านั้น ชื่อว่า อนุสัย เพราะว่านอนเนื่องอยู่นั้นแลโดยความเป็นเหตุของการบังเกิดขึ้นแล้วๆ เล่าๆ แห่งกามราคะเป็นต้น เพราะความมีเรียวแรง

มละ ๓

โลภะ โทสะ และโมหะ ทั้ง ๓ เรียกว่า มละ เพราะตัวเองก็ไม่สะอาด และเพราะทำความไม่สะอาดแก่ธรรมทั้งหลายเหล่าอื่นด้วยเหมือนน้ำมัน ยาหยอดตา และโคลนตม

อกุศลกรรมบถ ๑๐

ธรรม ๑๐ อย่าง คือ:-
๑. ปาณาติบาต - ทำสัตว์มีชีวิตให้ตกกล่วง (ฆ่าสัตว์)
๒. อทินนาทาน - ถือเอาสิ่งของที่เจ้าของมิได้ให้ (ขโมย)
๓. กาเมสุมิจฉาจาร - ประพฤติผิดในกามทั้งหลาย
๔. มุสาวาท - พูดเท็จ
๕. ปิสุณาวาจา - พูดส่อเสียด
๖. ผรุสวาจา - พูดคำหยาบ
๗. สัมผัปปลาปะ - พูดเพ้อเจ้อ
๘. อภิชฌา - อยากได้ทรัพย์ของผู้อื่น
๙. พยาบาท - ปองร้ายผู้อื่น
๑๐. มิจฉาทิฏฐิ - มีความเห็นผิด

เหล่านี้ ท่านเรียกว่า อกุศลกรรมบถ เพราะเป็นอกุศลกรรมด้วย และเพราะเป็นทางแห่งทุกขติทั้งหลายด้วย

อกุศลจิตตุปบาท ๑๒

ธรรมทั้งหลาย ๑๒ เหล่านี้ คือโลภมูล ๘ โทสมูล ๒ โมหะมูล ๒ ท่านเรียกว่า อกุศลจิตตุปบาท

[๘๓๐] (มรรค) ญาณ ๔ เหล่านี้ ทำการประหาณ (ละ) ได้ ตามโยคะ ซึ่งธรรมทั้งหลายมีสังโยชน์เป็นต้นเหล่านั้นโดยประการดังกล่าวนี้

สารบัญพระไตรปิฎก · Tipiṭaka